- سخن ما 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 9
- بخش اول: اصلاح از نظر لغت و اصطلاح 9
- معنای اصطلاحی اصلاح 13
- واژۀ اصلاح در قرآن کریم 13
- جمع بندی معنای لغوی، اصطلاحی و قرآنی 14
- بخش دوم: عناصر مؤثر در دست یابی به وضعیت مطلوب 15
- اشاره 15
- الف) نقش دین 16
- ب) نقش قانون 19
- ج) نقش عدالت 24
- د) نقش مردم 28
- ه -) حاکمیت و اصلاح طلبی 30
- اشاره 30
- حکومت اسلامی در نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام 38
- و) آزادی و اصلاح طلبی 40
- اشاره 40
- جمع بندی مطالب: 45
- بخش سوم: قلمرو اصلاح و ساماندهی جامعه 46
- اشاره 46
- الف) اجتماعی 47
- اشاره 47
- تفاوت بین صلح در آیه های نهم و دهم سورۀ حجرات 50
- اصلاح و ساماندهی تدریجی یا انقلاب بنیادی ؟ 55
- ب) فرهنگی و اعتقادی 59
- اشاره 59
- هدف حضرت ابراهیم علیه السلام از شکستن بت ها؟ 62
- ج) سیاسی 66
- د) اقتصادی 75
- جمع بندی مطالب: 82
- اشاره 84
- بخش چهارم: اصلاح و مصلحان 84
- انبیا و ائمه علیهم السلام؛ برترین مصلحان 85
- اشاره 85
- 1) جنگ و ناامنی 87
- 2) بی عفتی و انحراف جنسی 89
- 3) انسان کشی 90
- 4) وضع زنان 90
- 5) خرافات و بیهوده گرایی 91
- ویژگی های مصلح حقیقی 92
- اشاره 92
- الف) اصلاح خویش (خوداصلاحی) 93
- ب) مردمی بودن و مردمی زیستن 95
- ج) شناخت داشتن از اقدام اصلاحی 96
- د) حق گرایی و حق طلبی 99
- د) احترام به قانون و قانون گرایی 101
- س) عدالت خواهی مصلح 105
- هدف های الهی و انسانی مصلحان حقیقی 114
- جمع بندی مطالب: 115
- بخش پنجم: راه کارهای اصلاحی 117
- اشاره 117
- اشاره 118
- گسترش فرهنگ عبادت خداوند 118
- نماز چگونه انسان را از فحشا و منکرات باز می دارد؟ 124
- ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر 127
- اشاره 144
- مبارزه با فقر 144
- 1) فقر اقتصادی و مادی 145
- 2) فقر معنوی و فرهنگی 149
- جمع بندی مطالب: 155
- اشاره 157
- بخش ششم: مصلحان دروغین 157
- افساد در نماد اصلاح 158
- قرائت های انحرافی از دین 163
- اشاره 163
- هدف آنانی که از دین قرائت های مختلف داشتند چه بود؟ 168
- جمع بندی مطالب: 174
- بخش هفتم: سرانجام اصلاح گران و افساد گران 176
- اشاره 176
- الف) پاداش اصلاح گران و ره آورد اصلاح طلبی 177
- اشاره 178
- ب) پی آمدهای فسادگستری 178
- جمع بندی مطالب و نتیجه گیری کلی: 181
- منابع و مآخذ 183
گوستا ولبون جامعه شناس فرانسوی می نویسد که رسم دخترکشی در جاهلیت، چنان رایج بود که گویی بچّه های سگ را در آب می انداختند؛ بدین گونه دخترها را زنده به گور می کردند.(1)
5) خرافات و بیهوده گرایی
مردم جاهلیت در خرافات و افسانه پرستی غرق بودند:
الف) جمعی از آنها هنگام طواف کعبه، لخت مادرزاد می شدند، سوت می کشیدند و کف می زدند و نام آن را عبادت خدا می گذاشتند.(2)
ب) اگر دندان فرزند آنان می افتاد، آن را با دو انگشت به سوی خورشید پرتاب کرده و می گفتند: «ای آفتاب! دندانی بهتر از این بده».(3)
این امور بیهوده و خرافات، چون زنجیری پای زندگی آنها را گرفته بود و نمی گذاشت قدمی به پیش آیند و به سوی نجات و تکامل راه یابند. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله به شدت با خرافه پرستی آنها مبارزه کرد و محیط آنها را از این آلودگی های فکری که بر عقل و اندیشۀ شان چیره شده بود، پاک کرد. با همۀ این مشکلات، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مفاسد و نقایص را برطرف و زمینۀ رشد و سعادت انسان ها را فراهم کرد. وجود پربرکت ائمۀ معصومین علیهم السلام، پیرو اصلاحات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله تا آنجایی که قدرت و توان داشتند، در صدد ساماندهی و اصلاح افراد برآمدند و برنامۀ اصلاحی خود را در زمینه های مختلف اجرا کرده و گام های بزرگی برداشتند.
1- (1) گوستاولبون، تمدن اسلام و عرب، ترجمۀ سیدهاشم حسینی، ص 503.
2- (2) چنان که درآیۀ 35، سورۀ انفال به این مطلب اشاره شده است.
3- (3) اقتباس از فروغ ابدیت، ج 1، ص 35 تا 41؛ جهت اطلاع بیشتر به آن مراجعه کنید.