قرآن شناسی صفحه 228

است، البته در جایی که امر به معروف و نهی از منکر تأثیر داشته باشد یا احتمال یک نوع تاثیر بدهیم، آنجا امر به معروف لازم است. اما اگر جایی باشد که یقیین داریم امر به معروف و نهی از منکر تأثیری نخواهد گذاشت آنجا دیگر این تکلیف از انسان ساقط می شود، بلکه ممکن است گاهی بدون این که تأثیر مثبتی داشته باشد موجب فتنه شود.

و برخی اوقات لازم است با این گونه افراد برخورد منفی شود، مثلاً خویشاوندی که غیبت می کند انسان روابطش را با او کاهش دهد، این خودش نوعی نهی از منکر است. بنابراین می توانیم بین وظایف شرعی خودمان و این که قطع رحم نکردن، جمع بکنیم تا هم وظایف شرعی و هم صله رحم کنیم.

از طرفی انسان می تواند، با خویشاوندان خوبش رابطه بیش تری داشته باشد، و با خویشاوندانی که صفات بدی دارند، اگر می تواند آن ها را اصلاح کند که اصلاح بکند، اما اگر نمی تواند اصلاح کند روابطش را کاهش بدهد، ولی قطع رابطه در این موارد باز موجب قطع رحم می شود، و مشکلات دیگری را برای انسان به وجود می آورد.

بنابراین چنین نیست که انسان تنها یک راه داشته باشد، و آن قطع رابطه با این گونه افراد باشد، بلکه می تواند با آن ها رفت و آمد کند، ولی رفت و آمد و صله رحم اندک، و امید است خود به خود همین کاهش روابط، روی آن ها تأثیر بگذارد و کم کم آن ها متوجه رفتار زشت خودشان بشوند و دست از آن رفتارشان بردارند.