- [مقدمه] 1
- اهمّیت شُکر 2
- اشاره 2
- فرمانِ إلهی بر لزوم شُکرگزاری 4
- 1. شُکر، هدفِ نعمت های إلهی 6
- نکاتِ مرتبط با شُکر 6
- اشاره 6
- 2. شُکر، مانعِ عذاب و موجبِ ثواب 9
- 3. شُکر، موجبِ افزایشِ نعمت، و تبیینی بر آن 10
- 4. بازگشتِ اثرِ شُکر، به شُکرگزار 18
- 5. تلاشِ شیطان برای منعِ از شُکر 20
- اشاره 21
- 6. رسیدنِ شیطان به هدفِ منعِ اکثرِ مردم از شُکر، از نظرِ کمّی و کیفی 21
- پرسشی و پاسخی 24
- 7. لزوم توجّه به نعمت های باطنی و معنوی 26
- اشاره 26
- ناسپاسی برابر نعمت های جاری شده بر دست پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم - ، اهل بیت - علیهم السلام - و نیکان از مؤمنین 28
- 8. شُکرِ خداوند، نعمتی است که شُکری دیگر را می طلبد 32
- سرِّ این که هر شُکری، شُکرِ دیگری را می طلبد 34
- لزومِ تبعیّتِ دقیق از تعالیم معصومین - علیهم السلام - و لزومِ احتراز از سقوط در ورطه ی تعطیل و تشبیه 38
- توضیحی در حقیقتِ شُکر 40
- لزومِ شُکرگزاری از وسائطِ فیضِ إلهی 42
- اشاره 42
- یک پرسش و پاسخ در رابطه ی با انحصارِ حمد به خداوند عزَّوجلّ 45
- اشاره 47
- سجده ی شُکر 47
- استحبابِ أکیدِ سجده ی شُکر بعد از نمازِ واجب و موضعِ آن 50
الحَمدُ أفضَلَ مِن تِلکَ النِّعمَه؛(1)
کسی که خداوند را بر نعمت، حمد کُند، شُکر خداوند را به جا آورده است، و آن حمد، برتر از آن نعمت است.
لزومِ تبعیّتِ دقیق از تعالیم معصومین - علیهم السلام - و لزومِ احتراز از سقوط در ورطه ی تعطیل و تشبیه
البتّه باید دقّت کنیم در این مورد مثل سایر موارد مبادا از تعلیمِ معصوم - علیه السلام - فراتر رویم یا عقب بمانیم که یا در ورطه ی تعطیل گرفتار می شویم یا آفتِ تشبیه(2) دامن ما را می گیرد. اگر کسی خلق را به کلّی
1- کافی، ج2، ص96.
2- در روایاتِ متعدّد آمده که خداوند متعال خارج از حدّ تعطیل (نداشتن ملک یا تصرّفِ در آن) و حدّ تشبیه (دارای خصوصیاتِ مخلوق) است؛ از جمله در روایت جالبی که جناب صدوق; در معانی الأخبار نقل می کند، وقتی حُمران بعد از شهادتین در تبیین توحید می گوید: «خَارِجٌ مِنَ الحَدَّینِ حَدِّ التَّعطِیلِ وَ حَدِّ التَّشبِیهِ وَ أنَّ الحَقَّ القَولُ بَینَ القَولَینِ لاجَبرَ وَ لاتَفوِیضَ ...؛ خداوند، خارج از هردو حدّ است، حدّ تعطیل و حدّ تشبیه، و همانا حقّ، نظری ما بین دو نظریه است: نه جبرِ مطلق و نه تفویضِ مطلق ... .» امام صادق - علیه السلام - می فرماید: «یَا حُمرانُ! مُدَّ المِطْمَرَ بَینَکَ وَ بَینَ العَالَمِ؛ ای حُمران! مِطمَر را بین خود و عالَم، قرار بده.» حُمران می گوید: ای آقای من! مِطمَر چیست؟ حضرت پاسخ می فرمایند: شما آن را ریسمانِ بنّایی (شاقول) می نامید. هر کسی بر خلافِ این سخنِ تو چیزی بگوید، زندیق است. «عَن حَمزَهَ وَ مُحَمَّدٍ ابنَی حُمرانَ قَالا: اجتَمَعنَا عِندَ أبِی عَبدِاللَّهِ - علیه السلام - فِی جَمَاعَهٍ مِن أجِلَّهِ مَوَالِیهِ وَ فِینَا حُمرانُ بنُ أعیَنَ فَخُضنَا فِی المُنَاظَرَهِ وَ حُمرانُ سَاکِتٌ فَقَالَ لَه أبُو عَبدِاللَّهِ - علیه السلام - : مَا لَکَ لاتَتَکَلَّمُ یَا حُمرانُ؟ فَقَالَ: یَا سَیِّدِی! آلَیتُ عَلَی نَفسِی أن لا أتَکَلَّمَ فِی مَجلِسٍ تَکُونُ فِیهِ فَقَالَ أبُو عَبدِاللَّهِ - علیه السلام - : إنِّی قَد أذِنتُ لَکَ فِی الکَلامِ فَتَکَلَّم فَقَالَ حُمرانُ: أشهَدُ أن لا إلَهَ إلّا اللَّهُ وَحدَهُ لاشَرِیکَ لَهُ لَم یَتَّخِذ صَاحِبَهً وَ لا وَلَداً خَارِجٌ مِنَ الحَدَّینِ حَدِّ التَّعطِیلِ وَ حَدِّ التَّشبِیهِ وَ أنَّ الحَقَّ القَولُ بَینَ القَولَینِ: لاجَبرَ وَ لاتَفوِیضَ وَ أنَّ مُحَمَّداً عَبدُهُ وَ رَسُولُهُ أرسَلَهُ بِالهُدی وَ دِینِ الحَقِّ لِیُظهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَو کَرِهَ المُشرِکُونَ وَ أشهَدُ أنَّ الجَنَّهَ حَقٌّ وَ أنَّ النَّارَ حَقٌّ وَ أنَّ البَعثَ بَعدَ المَوتِ حَقٌّ وَ أشهَدُ أنَّ عَلِیّاً حُجَّهُ اللَّهِ عَلَی خَلقِهِ لایَسَعُ النَّاسَ جَهلُهُ وَ أنَّ حَسَناً بَعدَهُ وَ أنَّ الحُسَینَ مِن بَعدِهِ ثُمَّ عَلِیَّ بنَ الحُسَینِ ثُمَّ مُحَمَّدَ بنَ عَلِیٍّ ثُمَّ أَنتَ یَا سَیِّدِی مِن بَعدِهِم فَقَالَ أبُو عَبدِاللَّهِ - علیه السلام - : التُّرُّ تُرُّ حُمرانَ ثُمَّ قَالَ: یَا حُمرانُ! مُدَّ المِطْمَرَ بَینَکَ وَ بَینَ العَالَمِ قُلتُ: یَا سَیِّدِی! وَ مَا المِطْمَرُ؟ فَقَالَ: أنتُم تُسَمُّونَهُ خَیطَ البَنَّاءِ فَمَن خَالَفَکَ عَلَی هَذَا الأمرِ فَهُوَ زِندِیقٌ فَقَالَ حُمرانُ: وَ إن کَانَ عَلَوِیّاً فَاطِمِیّاً؟ فَقَالَ أبُو عَبدِاللَّهِ - علیه السلام - : وَ إن کَانَ مُحَمَّدِیّاً عَلَوِیّاً فَاطِمِیّاً.» بحارالأنوار، ج66، ص4.