معرفت توحید و عدل صفحه 184

1- تحف العقول: 84.

2- تحف العقول: 17.

3- اصول کافی 8: 82.

4- الشوری:30.

5- الروم: 41.

«فساد در خشکی و دریا به خاطر کارهایی که مردم انجام داده اند آشکار شده است.»

بنابراین شرور طبیعی همچون قحطی، سیل و زلزله به خاطر گناهانی است که انسان ها انجام می دهند و اگر آنان مرتکب کارهای زشت نشوند، برکات الهی از آسمان و زمین، آن ها را فرا خواهد گرفت:

«وَ لَوْ أَنَّ أهْلَ الْقُرَی ءَامَنُواْ وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَآءِ وَ الْأَرْضِ.»(1)

«و اگر اهل آبادی ها، ایمان آورده و تقوا پیشه کرده بودند، برکات آسمان و زمین را بر آن ها گشوده بودیم.»

افرادی که به این نوع شرور مبتلا می شوند، دو دسته اند. گروه نخست، افرادی هستند که مورد غضب خداوند بوده و او براساس عدل خویش که مقتضی کیفر بدکاران است، با آن ها رفتار می کند. اقوامی که در طول تاریخ به عذاب های سخت الهی دچار شده اند، از این قبیل اند. قرآن کریم پس از نقل سرگذشت برخی از این اقوام می فرماید:

«فَکُلاً أخَذْنَا بِذَنبِهِ فَمِنْهُم مَنْ أرْسَلْنَا عَلَیْهِ حَاصِباً وَ مِنْهُم مَنْ أخَذَتْهُ الصَّیْحَۀُ وَ مِنْهُم مَنْ خَسَفْنَا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُم مَنْ أغْرَقْنَا وَ مَا کَانَ اللهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لَکِن کَانُواْ أنفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ».(2)

«ما هر یک از آنان را به گناهشان گرفتیم، پس بر بعضی از آن ها طوفانی از سنگریزه فرستادیم، و بعضی از آنان را صیحه ی آسمانی فرو گرفت، و بعضی دیگر را در زمین فرو بردیم، و بعضی را غرق کردیم؛ و خداوند هرگز به آن ها ستم نکرد، ولی آن ها خودشان بر خود ستم کردند.»

گروه دیگری که به شرور کیفری مبتلا می شوند، کسانی هستند که خداوند از باب لطف و کرم و جلوگیری از مبتلا شدن آن ها به شقاوت و شرور نهایی و ابدی، بر آن ها ناملایمات را فرو می آورد تا آن ها را تأدیب کند، متذکر خدا گردند و به راه راست بازگردند؛ یا این که با مبتلا شدن به این ناملایمات، روح آن ها تطهیر شود و با روح پاک بتوانند وارد بهشت گردند. قرآن کریم در این باره می فرماید: