عدل الهی صفحه 111

کتب فقهی مباحث مفصّلی وجود دارد که در این جا نمی توان به تفصیل در باره آن سخن گفت.

امّا روشن است که از نظر فقها کسی که یکی از ضروریّات دین را انکار کند، از اسلام خارج می گردد و در فقه از او به عنوان «مرتد» تعبیر می شود. در این صورت، حتّی انکار یکی از احکام فرعی فقهی مثل قصاص، حجاب و امثال آن _ که از نظر تمام مسلمانان جزء دستورها و وظایف اسلامی است _ موجب ارتداد و خروج از اسلام می شود.

امّا در این میان، مسأله نفاق هم مطرح است. ممکن است شخص به زبان به توحید و نبوّت شهادت دهد، امّا کفر و انکار قلبی خویش را پنهان کند. درباره چنین شخصی هم بین فقها بحث است که آیا در صورت احراز چنین امری از شخص، می توان او را مسلمان دانست و احکام اسلام را در مورد او پیاده کرد یا نه؟ برای تفصیل این مطلب نیز باید به کتب فقهی و اصولی مراجعه کرد.

امّا بحث در این است که آیا می توان انکار قصاص و حجاب را موجب ارتداد دانست، امّا انکار ولایت امیر المؤمنین وعدل الهی را نه؟!

خلاصه درس هشتم

Ë حقیقت همه ادیان الهی بر دو امر توحید و عدل استوار است.

Ë بدون اعتقاد به عدل الهی نبوت ها و رسالت ها، شرایع، حساب و معاد بی معنا خواهد بود.

Ë از نظر متکلّمان معتزله اصول دین شامل توحید، عدل، وعد و وعید، المنزله بین المنزلتین و امر به معروف و نهی از منکر است.

Ë سیّد مرتضی دو اصل توحید و عدل را به عنوان دو اصل دین کافی دانسته و نبوت و امّامت را از واجبات و اصول بزرگ شمرده است.