عدل الهی صفحه 12

معنای ظلم

حال که برخی از موارد کاربرد واژه عدل در کتب لغت روشن شد، به جهت تقابلی که میان عدل و ظلم وجود دارد، لازم است به کاربردهای واژه ظلم در لغت عرب نیز اشاره شود.

در کتاب العین مینویسد :

الظلم أخذک حقّ غیرک... (1)

ظلم گرفتن حقّ دیگری است.

و جوهری میگوید :

ظَلَمه یَظلِمُه ظُلماً ومَظْلِمَهً. وأصله وضع الشیء فی غیر موضعه. ویقال: من أشبه أباه فما ظلم. (2)

اصل ظلم وضع شیء در غیر محل آن است. و گفته میشود: شباهت به پدر ظلم نیست.

و در جای دیگر این مثل معروف را نقل میکند که:

من استرعی الذئب ظَلَم. (3)

اعتماد به گرگ، ظلم است.

و ابن اثیر میگوید :

أصل الظلم: الجور ومجاوزه الحدّ. ومنه حدیث الوضوء: «فمن زاد أو نقص فقد أساء وظلم» أی... ظَلَم نفسه بما نقصها من الثواب. (4)

اصل ظلم به معنای جور و تجاوز از حدّ است. و حدیث وضو هم به همین

1- . کتاب العین 8 / 163.
2- . صحاح اللّغه 5 / 1977.
3- . صحاح اللّغه 6 / 2359.
4- . النهایه 3 / 161.