عدل الهی صفحه 129

اشاره :

از دانشجو انتظار می رود پس از مطالعه این درس، عقلی بودن حسن و قبح را از نظر قرآن و روایات دریابد؛ از نظر فلاسفه، منطقیّین، اصولیان و اشاعره در این زمینه، آگاه شود و علّت نفی حسن و قبح عقلی را از سوی اشاعره تبیین کند؛ با مفهوم حسن و قبح فعلی و فاعلی آشنا شود و تأثیر جبر و اختیار را در حسن و قبح عقلی فعل و حسن و قبح فاعلی بداند.

عدل الهی و حسن و قبح عقلی

عدلیّه معتقدند که خداوند به حکم عقل انسانی، عادل است. از نظر این گروه، افعال فی حدّ نفسه دارای حسن و قبح اند و عقل حسن و قبح افعال را درک می کند. عمل به فعل حَسَن و ترک فعل قبیح به حکم عقل بر همگان واجب است و از آن جا که عقل حجّت خداوند است، خود او هم به هیچ وجه، خلاف حکم حجّت خود عمل نمی کند؛ نه این که خداوند نمی تواند قبیح انجام دهد یا قبیح از خداوند متعال قبیح نمی شود. از روایات اهل بیت (علیهم السلام) نیز به روشنی استفاده می شود که خدای تعالی برخلاف حکم عقل عمل نمی کند و آنچه را خود حجّت قرار داده است، از