عدل الهی صفحه 158

شرور می انجامد.

Ë قول به عدمی بودن شرور پایه و اساس ثابت و استواری ندارد و خلاف فهم روشن و درک صحیح همه انسان هاست.

Ë در متون دینی، سخن از خلق و ایجاد به مشیّت و اراده خداوند است و از علیّت به معنای اصطلاحی و فلسفی آن خبری نیست؛ در نتیجه، خلق خیر و شرّ از سوی خدای واحد با اشکالی مواجه نمی شود و نفی وجودی بودن شرور لازم نمی آید.

Ë شرور بر حسب آیات و روایات در چهار امر خلاصه می شود :

الف) جنایات، مفاسد، گناهان و کارهای زشت و ناشایست بندگان؛

ب) بلایا، گرفتاری ها، فقر و مرض که خداوند به جهت امتحان بندگان آن ها را به این امور مبتلا می کند؛

ج) امکانات، رفاه، غنا، سلامتی و نعمت هایی که خداوند از باب استدراج به بندگان عاصی خود عطا می کند؛

د: سختی ها و عذاب هایی که برای گناهکاران و ستمگران قرار داده شده است؛

Ë وجود شرور در عالم خلقت با عدل الهی منافاتی ندارد و با حکمت خداوند هم سازگار است.

خودآزمایی

1. چرا فلاسفه قائل به عدمی بودن شرور هستند؟

2. وجودی دانستن شرور چه ارتباطی با ثنویّت دارد؟ آیا می توان هم شرور را اموری وجودی دانست و هم خالق خیر و شر را یکی شمرد؟

3.آیا قائلان به عدمی بودن شرور دلیل و برهان ثابت و استواری برای قول خود دارند؟ این گروه از چه طریقی قول خود را مدلّل می سازند؟