عدل الهی صفحه 162

تا ابد در آن باقی خواهند ماند.

و درباره کافران می فرماید :

وَالَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِ_یاؤُهُمُ آلطّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ آلنُّورِ إِلی الظُّلُماتِ أُول_ئِکَ أَصْحابُ آلنّارِ هُمْ فِ_یها خالِدُونَ.(1)

سرپرستان کافران طاغوت هایند که آنان را از نور هدایت بیرون می آورند و به ظلمت های جهل و گمراهی داخل می کنند. آنان اهل دوزخ اند و تا ابد در آن باقی خواهند بود.

پس همه آنان که از هدایت پروردگار عالمیان اعراض کرده و از تسلیم در مقابل آن سرپیچی کرده اند و کفر و شرک را پیشه خود ساخته اند و در زمین فساد کرده و به بندگان خدا ستم روا داشته اند، در عذاب جهنّم جاودان خواهند بود.

حال باید پرسید که چگونه می شود شخصی که گناهی اندک و محدود مرتکب شده است گرفتار کیفری نامحدود و دردناک گردد. آیا این ظلم و ستم در حق بندگان نیست؟

جواب این سؤال نیز از مطالبی که در توضیح عدل الهی بیان شد، معلوم است؛ زیرا چنان که گفتیم، عدل عبارت است از وضع هر چیزی در موضع خودش. همچنین گفتیم در غیر مستقلات عقلی، شناخت موضع اشیا از توان درک بشر خارج است و این سؤال هم از مواردی است که خارج از حکم مستقل عقل است؛ زیرا چنان که گفتیم، آنچه عقل آن را قبیح می داند، عبارت است از قبح عقاب بلابیان، نه هر عقاب و مجازاتی. عقل انسان از درک حدود و کیفیّت عقاب و کیفر گناهان ناتوان است؛ چراکه درک درجات عصیان از حدود عقل بیرون است. امام سجاد (علیه السلام) به خداوند متعال عرض می کند: