عدل الهی صفحه 204

المعروف و الإحسان ما وعدوا علیها من طول العمر و زیاده الرزق و غیر ذلک. (1)

اهل بیت (علیهم السلام) به سبب مسائل مهمّی بر بحث بداء اصرار و تأکید فراوان دارند :

1. به سبب ردّ یهود که میگویند: خداوند از اداره امور و نظام خلق فارغ شده است.

2. ب_رای رد نظام و بعضی از معت_زله که م_یگوین_د: خداون_د م_وجودات را _ اعم از معدن و گیاه و حیوان و انسان _ به یکباره، به همین صورتی که هستند، خلق کرده است و خلق آدم بر خلق اولادش پیشی نگرفته است و تقدم در ظهور آنهاست، نه در حدوث و وجودشان. آنان این اعتقاد را از اصحاب کمون و ظهور، از فلاسفه، اخذ کردهاند.

3. برای رد برخی از فلاسفه است که به عقول و نفوس فلکی معتقدند و میگویند خداوند حقیقتاً فقط در عقل اوّل تأثیر میگذارد. پس آنان خدا را از سلطنت خویش عزل میکنند و حوادث را به عقول و نفوس فلکی نسبت میدهند.

ائمه (علیهم السلام) این سه قول را نفی کرده و اثبات میکنند که خداوند متعال هر لحظه در شأنی است؛ چیزی را از بین میبرد و دیگری را ایجاد میکند؛ یکی را میمیراند و دیگری را زنده میکند و اموری دیگر غیر از اینها. آنان این امور را برای این مطرح میکنند که بندگان به سوی خدا تضرّع کنند و دست به درگاه او بلند نمایند و اطاعت او را پیشه سازند و با اعمالی که دنیا و آخرتشان را اصلاح میکند، به او تقرّب جویند و به موقع صدقه دادن به فقرا و صله ارحام و نیکی به پدر و مادر و نیکوکاری و احسان، به طول عمر و فزونی روزی وامور دیگر امیدوار باشند که خداوند این نتایج را در مقابل اعمال یاد شده وعده داده است.