عدل الهی صفحه 205

خلاصه درس چهاردهم

Ë بداء از نظر لغویان به معنای مطلق ظهور است.

Ë «بدء» به اوّلین ظهور و پیدایش چیزی بدون سابقه وجودی اختصاص دارد و «بدو» افزون بر آن برای آشکار شدن امور پنهانِ موجود نیز به کار می رود.

Ë بر اساس روایات، مضمون بداء در بسیاری از آیات قرآن کریم آمده است.

Ë قول به بداء در حقیقت، به معنای پذیرش سلطنت، اقتدار وحریت مطلق خداوند در کارهای خویش است.

Ë بداء از نظر برخی متکلّمان شیعه به معنای امر به فعلی پس از نهی از آن، یا نهی از فعلی بعد از امر به آن است و در آن اتّحاد در وقت، جهت و آمر و مأمور لازم است.

Ë معتزله معتقدند که در اِخبار، بداء و نسخ بر خداوند روا نیست.

Ë از نظر شیخ مفید (رحمه الله) بداء در تکوینیّات، امور واقعی و اخبار از آن ها همانند نسخ جایز است.

Ë میردامّاد بداء در خدای تعالی و مجرّدات و به طور کلی بداء در عالم مجرّدات را قبول ندارد.

Ë بداء از نظر قرآن و روایات، به معنای ایجادِ غیر موجود و محوِ موجود است.

Ë بر اساس آموزه های دینی، همه خلق به مشیّت و نظر خداوند پدید آمده اند و بداء در تمام خلقت جاری است.

Ë اعتقاد به مشیّت ازلی در حقیقت، بسته دانستن دست خدای تعالی است.

خودآزمایی

1. معنای بداء در لغت و تفاوت دو واژه «بدو» و «بدء» را بنویسید.

2. بداء در اصطلاح قرآن و روایات به چه معناست؟

3. معنای بداء و شرایط آن را از نظر متکلمان شیعه و معتزله بنویسید.

4. فرق نسخ و بداء چیست؟

5. اشکالات ناشی از قول به مشیّت ازلی را بنویسید.