عدل الهی صفحه 217

یعنی خدای تعالی آثار بعضی از اعمال بندگان را در همین دنیا برایشان ظاهر میکند تا آنان با دیدن آثار بدیهای خود از آنچه انجام میدهند، باز گردند و او را بندگی کنند. در مقابل، بعضی آثار بندگی هم در این دنیا برای بندگان مؤمن آشکار میشود تا آنان نیز در کردار خویش محکم و استوار گردند. این آیات نشان میدهد که مجازات اعمال انسانها از همین دنیا توسّط خداوند متعال آغاز میشود؛ امّا مجازاتی که در این دنیا به انسانها میرسد، تنها اندکی از آن است و اصل مجازات به دنیای دیگر موکول شده است. پس بسیاری از کاستیها و بلاهایی که در این دنیا اتّفاق میافتد، نتیجه اعمال انسانهاست. همچنین بلاهای بسیاری به واسطه اعمال خوبِ بندگان مطیع رفع میگردد. ظاهر این آیات نیز دلالت دارد که همه این امور بهواسطه اعمال بندگان برای آنها مقدّر میشود و این تقدیر، پیوسته، صورت میگیرد؛ نه اینکه همه به یکباره، در اوّل خلقت، تقدیر شده باشد.

خلاصه درس پانزدهم

Ë بر اساس آیه محو و اثبات، هر اجلی نوشته ای دارد و خداوند هر چه را بخواهد محو و هرچه را بخواهد اثبات می کند .

Ë بر اساس روایات، محو به امری تعلّق می گیرد که ثبت شده است و ثبت چیزی هنگامی معنا دارد که پیش از آن نبوده باشد.

Ë بر اساس آیه شریفه قدر، هر سال در شب قدر، تقدیرات جدیدی توسّط خدا صورت می گیرد و توسط فرشتگان و روح به زمین نازل می گردد.

Ë تکرار شب قدر در هر سال، نشان می دهد که پرونده خلقت باز است و خداوند همواره در آن دخل و تصرّف می کند و کاستی و فزونی و تقدیم و تأخیر در امور ممکن است.

Ë در شب قدر، تقدیرات، تقدیم و تأخیرها و نیز فزونی ها و کاستی ها ثبت می شود؛ امّا همین امور ثبت شده نیز دست خدا را نمی بندد؛ بلکه دست خدا همچنان باز