عدل الهی صفحه 218

است و می تواند آن ها را تغییر دهد.

Ë یهود دست خدا را بسته می دانند؛ بدین معنا که گمان می کنند خداوند از سرپرستی امور خلق فارغ شده است؛ امّا خداوند در قرآن به شدّت این مطلب را نفی می فرماید.

Ë خدای تعالی هر لحظه، در کار جدیدی است و در هر آن، ممکن است کار شگفت جدیدی انجام دهد که بر اساس هیچ یک از اصول و ضوابط حاکم بر جهان طبیعت نباشد.

Ë آفرینش خداوند پایان نیافته و دست خداوند حقیقتاً در خلق و تغییر و ایجاد فزونی و کاستی در آن باز است.

Ë خداوند استغفار و دعاهای بندگان را می شنود و با توجّه به درخواست ها و توبه های آنان در نظام تقدیرات خویش تغییراتی ایجاد می کند.

Ë اعمال بندگان در امور مقدّر شده از خداوند مؤثرند.

خودآزمایی

1. با توجه به آیه شریفه (یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ) حقیقت بدای الهی را تبیین کنید.

2. رابطه نزول فرشتگان در شب قدر و بدای الهی را تشریح کنید.

3. رابطه انکار بداء و بسته دانستن دست خداوند را توضیح دهید.

4. آیه (کُلَّ یَوْمٍ هُ_وَ فِی شَأْنٍ) چه ارتباطی با بداء دارد؟

5. ارتباط فزونی و کاستی عمر با بدای الهی را بنویسید.

6. آیا با انکار بدا، استجابت دعا، غفران و پذیرش توبه بندگان معنای صحیحی خواهد داشت؟ توضیح دهید.

7. تأثیر افعال بندگان در تقدیرات الهی و رابطه آن با بداء را بنویسید.