عدل الهی صفحه 224

بداء و علم پیامبران و ائمّه (علیهم السلام)

روایات در باب بداء بسیار بیشتر از آن است که بتوان در این مجموعه آن ها را جمع کرد؛ امّا از آیات قرآن کریم در باب بداء و توضیحاتی که در این زمینه داده شد، روشن می شود که همه مضامینی که در آیات قرآنی آمده، در روایات نیز به همان ها تصریح و مصادیق فراوانی برای آن بیان شده است؛ لذا نیازی به ذکر آن ها دیده نمی شود. در ادامه، به نحوه آگاهی پیامبران و اولیای الهی از تغییر در تقدیرات می پردازیم.

بر اساس آیات قرآن کریم و روایات فراوانی که در کتب معتبر روایی از پیامبر گرامی اسلام و امّامان اهل بیت (علیهم السلام) نقل شده، روشن است که بر علم پیامبر و امام افزوده می شود خدا در قرآن کریم به پیامبر گرامی اش می فرماید :

رَبِّ زِدْنِی عِلْماً.(1)

خداوندگارا، بر علم من بیفزای.

در روایات تصریح شده که اگر بر علم ما (اهل بیت (علیهم السلام)) افزوده نشود، علم ما تمام می شود. زراره می گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود :

لَوْ لَا أَنَّا نَزْدَادُ لَأَنْفَدْنَا. قَالَ قُلْتُ: تَزْدَادُونَ شَیْئاً لَا یَعْلَمُهُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم)؟ قَالَ: أَمَا إِنَّهُ إِذَا کَانَ ذَلِکَ عُرِضَ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ثُمَّ عَلَی الْأَئِمَّهِ ثُمَّ انْتَهَی الْأَمْرُ إِلَیْنَا.(2)

اگر به علم ما افزوده نشود، علم ما تمام می شود.

زراره می گوید: گفتم: آیا علمی به شما داده می شود که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آن را نمی دانست؟

فرمود: بدان و آگاه باش، همانا وقتی علمی به ما داده می شود، ابتدا به