عدل الهی صفحه 228

ای ابوحمزه، اگر ما تو را اخبار کردیم به اینکه امری از اینجا خواهد آمد و آن هم از اینجا آمد، پس خدا آنچه را بخواهد میسازد و اگر امروز خبری به شما دادیم و فردا به خلاف آن به تو اخبار کردیم، پس خدا محو میکند آنچه را بخواهد و اثبات میکند.

این احادیث دلالت دارند که امّامان (علیهم السلام) همه تقدیرهایی را که از سوی خدای تعالی صورت گرفته است میدانند، امّا فقط موقعی از آنها اخبار میکنند که بدانند خداوند متعال در آنها تغییری نمیدهد. البته گاهی ممکن است به برخی از اصحاب که معرفتشان نسبت به امّامشان بالاتر است، اموری را اخبار کنند و آن امور واقع نشود؛ به همین جهت است که امام (علیه السلام) به ابوحمزه میفرماید: اگر امروز امری را به شما اخبار کردم و فردا خلاف آن را گفتم، بدان که مربوط به امری بوده که در آن از سوی خدای تعالی بداء صورت گرفته و خدای تعالی علم آن را به ما رسانده است.

بحث درباره علم امام و بداء بسیار مهم و اساسی است؛ امّا در اینجا به همین اندازه اکتفا میشود. طالبان تفصیل به بحث امّامت از این مجموعه مراجعه کنند.

خلاصه درس شانزدهم

Ë کسی که به بداء اعتقاد داشته باشد، از مخالفت با خدا می ترسد و در کارهای خیر همواره به لطف و احسانی جدید از سوی او امیدوار است.

Ë اقرار به بداء یکی از شرایط اعطای نبوت به پیامبران بوده است.

Ë یکی از بهترین و بزرگ ترین راه های بندگی، تعظیم و تنزیه خدا، اعتقاد به بداء است.

Ë اعتقاد به بداء هرگز موجب نسبت دادن جهل به خداوند نمی شود؛ زیرا تمام تقدیرهای بی شمارِ ممکن و تقدیم و تأخیر امور نسبت به علم خدا مساوی اند و آن