عدل الهی صفحه 37

فروکاستن از مقام الهی است و خود این ظلم در حقّ خداوند است.

دوم این که قول به جبر در افعال عباد با پذیرش عقاب بندگان در مقابل افعال قبیح و زشت، در حقیقت، توصیف خداوند متعال به ظلم است. بنده ای که در فعل خویش اختیاری نداشته، چرا باید به سبب کاری که نکرده است، مورد عقاب و سرزنش قرار گیرد؟! و اگر خدای تعالی در حق بندگان چنین کاری بکند، در حقّ آن ها ستم روا داشته است؛ زیرا انسان به عقل خویش، درمی یابد که تکلیف به آنچه بنده توان انجامش را ندارد، از مصادیق «وضع الشیء فی غیر موضعه» و ظلم است.

محرومیّت ها و ابتلاها و رعایت تساوی میان انسان ها

روشن است که شأن دو فردی که از هر جهت مساوی اند، آن است که به صورت مساوی، از کمال ها بهره مند شوند؛ به همین جهت در روایات فراوانی آمده است :

إِذَا قَامَ قَائِمُ أَهْلِ الْبَیْتِ قَسَّمَ بِالسَّوِیَّهِ وَ عَدَلَ فِی الرَّعِیَّه.(1)

آن گاه که قائم اهل بیت (علیهم السلام) قیام کند [اموال عمومی را] به صورت مساوی [بین مردم ]تقسیم میکند و عدالت را در بین مردم برقرار میسازد.

در روایتی که حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل میکند، از رعایت تساوی با غنی و فقیر در خانه قبر سخن به میان آمده و این تساوی عدل شمرده شده است. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) میفرماید :

أَوَّلُ عَدْلِ الآْخِرَهِ الْقُبُورُ لَا یُعْرَفُ فِیهَا غَنِیٌّ مِنْ فَقِیرٍ. (2)

اوّلین عدل آخرت قبرها هستند که در آنها غنی و فقیر از هم شناخته نمیشوند.

خداوند متعال در احکام وضع میّت در قبر فرقی بین اشخاص قرار نداده است و