عدل الهی صفحه 44

تخلّفی برای آن نیست؛ چرا که میفرماید: نزد من، سخن (وعده) دگرگون نمیشود و من نسبت به بندگان ستمکار نیستم.

در این حدیث شریف، خلف وعده و عدم صداقت در گفتار نسبت به بندگان ظلم و ستم شمرده شده است و روشن است که ظلم و ستم در صورتی تحقّق پیدا میکند که برای آنان در این خصوص حقّی پیدا شود و با خلف وعده و عدم تحقّقش، آن حق پایمال گردیده و نادیده گرفته شود.

خلاصه درس سوم

Ë در روایات اهل بیت (علیهم السلام) «عدل» به هر دو صورت اثباتی و سلبی دربارهخدای تعالی به کار رفته است.

Ë امّامان معصوم (علیهم السلام) معنای لغوی عدل را تأیید فرموده اند.

Ë بر اساس احادیث ائمه (علیهم السلام) عدم رعایت شئون خداوندگاریِ خدا منافیِ عدل است.

Ë اقتضای عدل خداوند آن است که بندگان را به آنچه خارج از حدّ توان آن هاست، تکلیف نکند و بدون بیان و اتمام حجّت معاقَبشان نسازد.

Ë در اعطای کمال به اشخاص لازم است که شأن هر یک از این دو امر _ یعنی کمال و شخص _ رعایت شود.

Ë عدم تساوی در ارزاق خلایق باعدل الهی منافات ندارد و عوامل متعدّدی در این عدم تساوی نقش دارند.

Ë خداوند متعال برای بندگان خود حقوقی قرار داده و خود را به رعایت این حقوق ملزم ساخته است.

Ë عدل خداوندایجاب می کند که او به وعده خویش عمل کند.