عدل الهی صفحه 55

لغوی از او دیده شود، و حتی تصوّر کار لغو از او درست نیست. در شرح نهج البلاغه خوئی در شرح «العدل یضع الأمور مواضعها....» آمده :

العدل هو الاستقامه فی جمیع شؤون الحیاه و التساوی فی الحقوق و المبادلات؛ فرجل عادل یعمل بوظیفته فی جمیع أموره و منها الکسب لمعاشه و رفع حاجته بیده. و جامعه عادله تعطی کلّ ذی حقّ حقّها فلایوجد فیها أحد یکفّ نفسه عن العمل لحیاته و یعیش من کدّ ید غیره و لا یوجد فیها عمل بلا أجره عادله و لا احتکار للثروه و استثمار للأیادی الضعیفه فلا مورد فی الجامعه العادله الّتی تضع کلّ شیء فی موضعها للجود فإنّه بذل بلا عوض لمن یسئل أو لا یسئل فإنّ المعطی إن أعطی ما احتاج إلیه فی نفسه و عیاله فقد أخرج المال فی غیر جهته و إن أعطی من فاضل معاشه فقد أخرجه من جهه ادّخاره و جمعه؛ فإنّ جمع المال من الحلال یحاسب علیه و من الحرام موجب للعقاب و الآخذ إن أخذه لحاجته فقد قصّر فی تحصیل معاشه أو لم یساعده الاجتماع علیه لعدم عدالته و إن اخذه مزیداً علی الحاجه فقد ابتلی بالحرص و الطمع فالجود إخراج للأمور عن جهتها العادله مضافاً إلی أنّه یدعو إلی الکسل و الافتقار إلی الجواد.

والعدل إذا عمّ و تمّ یسوس الناس جمیعاً فی جمیع الشؤون الحیویّه فلایبقی ذوحاجه للإنفاق علیه و الجود بذل خاص لأفراد خاصّه و عارض مفارق عن الاجتماع فقد یکون و قد لا یکون فلایصحّ الاعتماد علیه فی إداره الأمور. (1)

عدل به معنای راستی در همه شئون زندگی و تساوی در حقوق و مبادلات است. مردِ عادل در همه امور از جمله کسب معاش و برآورده کردن