عدل الهی صفحه 57

Ë مرحوم صدوق فضل را بالاتر از عدل می داند.

Ë شیخ صدوق (رحمه الله) ظلم را به «وضع الشی فی غیر موضعه» معنا می کند.

Ë شیخ مفید (رحمه الله) نیز عدل را به معنای اعطای جزا به تناسب استحقاق افراد می داند و معتقد است حق به واسطه جعل الاهی و از سر جود و کرم خداوند برای بندگان ثابت می شود.

Ë عدالت الهی از نظر مرحوم شبّر آن است که خداوند مرتکب قبیح نمی شود، به بندگان ستم روا نمی دارد، بیش از توانشان تکلیف نمی کند، در مقابل کارهای نیک بندگان ثواب می دهد و حق دارد که سرکشان را عقاب کند؛ امّا بیشتر از استحقاقشان عذاب نمی کند و بندگان را در افعالشان مجبور نمی سازد.

Ë به اعتقاد مرحوم نوری طبرسی، عدل عبارت است از تنزیه افعال خدا از همه عیوب، زشتی ها، نواقص و کوتاهی در واجبات.

Ë ادای حقوق صاحبان حق، عمل همگان به وظیفه خویش و قرار دادن هر چیزی در راه راست و جایگاه آن از مواردی است که مرحوم میرزا حبیب الله خویی در تعریف عدل بیان کرده است.

خودآزمایی

1. عدل و ظلم را از دیدگاه مرحوم صدوق تعریف کنید.

2. آیا بندگان در مقابل خداوند متعال حقّی دارند؟ نظر شیخ مفید (رحمه الله) را در این باره بنویسید.

3. آیا اعتقاد به جبر در افعال بندگان از نظر مرحوم شبّر با اعتقاد به عدل الاهی ناسازگاراست؟ توضیح دهید.

4. نظر مرحوم نوری طبرسی درباره عدل الهی چیست؟