عدل الهی صفحه 60

اشاره :

از دانشجو انتظار می رود که پس از مطالعه این درس، با توجّه به تقابل معنای عدل و ظلم، رابطه میان عدل و فضل را در مقابل ظلم تبیین کند و با توجّه به عمومیّت عدل، حکمت و رحمت خداوند جریان این امور را در افعال خداوند نشان دهد و در نهایت، بتواند تعارض ظاهری میان دو دسته روایاتی را که درباره رابطه عدل و فضل وارد شده، رفع و بین آن ها جمع کند.

عدل الهی و تقدّم و عمومیّت آن بر فضل و احسان

گفتیم عدل هم از نظر لغت و هم در کاربردهای قرآنی و حدیثی، به معنای قرار دادن هر چیزی در جایگاهش است و معلوم شد که برقرار کردن تساوی بین دو شیء یا اعطای هر حقّی به صاحبش _ که در معنای عدل گفته شده _ نه تنها با قرار دادن هر چیزی در جایگاهش منافات ندارد، بلکه در حقیقت، تعبیر دیگری از آن است. نیز معلوم شد که خداوند متعال در فضل و احسان خویش به بندگان، عدل را مراعات کرده و نعمت هایش را با توجّه به جایگاهی که هر کدام ا ز خلایق دارند، به