عدل الهی صفحه 93

را دارد؛ یعنی با وجود این زمینه ها باز هم قدرت بر خیر از هیچ مکلّفی گرفته نشده است. بنابراین، اوّلاً اختلاف طینت ها و درجات اشخاص نتیجه اعمال خود آن ها در برابر امتحانات الهی است و ثانیاً این اختلاف ها زمینه و اقتضایی بیش نیستند و قدرت انسان بر آن ها حاکم است؛ پس آثار سوء ناشی از این اختلافات نیز متوجه خود انسان است.

یکی از اهداف مهم تداوم تکلیف و امتحان و حرّیّت و آزادی در انتخاب، آن است که انسان بتواند سابقه بد خود را اصلاح کندو اگر سابقه ای خوب داشت آن را حفظ کند. کسی که سابقه خوبی نداشته و سرشتش خوب نهاده نشده و نیز کسی که اعمال بد او را احاطه نموده و تاریکی بر او غلبه کرده است، باید زحمت بیشتری بکشد و با تلاش و کوشش فراوان علاوه بر این که پرده های معاصی و تاریکی های گناهان خویش را کنار می زند، به تدریج، نور و روشنایی را در خود افزایش دهد تا بتواند در سایه آن راه راست را بر خود روشن نماید و ادامه مسیر برای او سهل و آسان گردد. و البته هر کس اراده کند، می تواند. همچنین هر کس برای پاکسازی پرونده خود پیش قدم شود و کمر همّت ببندد، خدای تعالی هم او را در این راه یاری می کند و نور امید را در دل او روشن و قدم به قدم با او همراهی می نماید.

مسلماً کسی هم که سابقه خوبی دارد، نباید مغرور شود و باید با دلی امیدوار، همراه با ترس و خوف به راه راست ادامه دهد و هیچ گاه از شیطان و ایادی او غافل نباشد و با احتیاط کامل، رو به سوی هدفی عالی و آینده ای روشن در حرکت باشد.

چنین کسی هر گاه اندکی انحراف پیدا کرد، باید به سرعت به راه برگردد و هیچ گاه به خود اجازه ندهد که راه منحرف را ادامه دهد.

با این بیان، روشن گردید که اگر چه طینت و سرشت و خمیرمایه ای که به واسطه اطاعت و عصیان سابق برای انسان ها از سوی خدای تعالی تقدیر شده است و هر طینتی آثاری مخصوص به خود دارد، ولی با وجود این انسان می تواند مانع بروز و