قرآن و امام حسین علیه السلام ، امام حسین علیه السلام و قرآن صفحه 374

چهل و پنجم: سوره شمس

98- روزهای روشنی بخش امت اسلام:

شمس/ 1-10. (وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها وَ النَّهارِ إِذا جَلاّها وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشاها وَ السَّماءِ وَ ما بَناها وَ الْأَرْضِ وَ ما طَحاها وَ نَفْسٍ وَ ما سَوّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکّاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسّاها) ؛ «سوگند به خورشید و (تابش) نیم روزش! سوگند به ماه، هنگامی که در پی آن درآید! سوگند به روز، هنگامی که آن را آشکار سازد! سوگند به شب، هنگامی که آن را فراگیرد! سوگند به آسمان و آن که آن را بنا کرد! سوگند به زمین و آن که آن را گستراند! سوگند به نفس و آن که آن را مرتب ساخت، و بد کاری اش و پارسایی اش را به او الهام کرد! که به یقین، کسی که آن را [پاک کرد و] رشد داد، رستگار (و پیروز) شد؛ و به یقین، کسی که آن (نفس را با گناه آلوده کرد و) پوشاند، نومید شد!».

نکته ها و اشاره های تفسیری

1. در سوره شمس یازده سوگند یاد شده و این بیش ترین تعداد سوگند است که در یک سوره قرآن آمده است و نشان دهنده اهمیت موضوع نفس است که برای آن سوگند یاد شده است. در ضمن، این سوگندها انسان را متوجه صحنه آسمان و زمین و نفس می کند تا در آن ها تأمل و تفکر کند و نشانه های خدا را ببیند.

2. در این آیات به خورشید و تابش نیم روز آن سوگند یاد شده است؛ زیرا خورشید منبع نور و حرارت و عامل حرکت و رشد موجودات است. آری؛ انسان در پرتو نور خورشید همه چیز را می بیند و از منابع انرژی مستقیم و غیر مستقیم آن، به ویژه در نیم روز استفاده می کند. این مطالب، قابل دقت و تأمل و نشانه ای از لطف الهی است.

3. در این آیات به «ماه که در پی خورشید، در می آید» سوگند یاد شده است.

مقصود از این جمله تبعیت دایمی ماه از خورشید و کسب نور از آن منبع (1) و یا بدر کامل و شب چهاردهم ماه است که در هنگام غروب، ماه به دنبال خورشید، سر از مشرق بر می آورد و از هر زمان دیگر پرشکوه تر است (2).

1- (1) . بنابر این تفسیر جمله «اذا تلاها» قید توضیحی است.
2- (2) . تفسیر نمونه، ج27، ص40.