- پیشگفتار 1
- تعریف توکل از نظر لغوی 2
- تعریف توکل در اصطلاح دانشمندان اسلامی 3
- توکل تنها باید به خداوند باشد 7
- اهمیت و ویژگی توکل بر خداوند 9
- وجوب و ضرورت توکل 10
- درجات توکل 14
- توجه به تلاش ها و اسباب در راستای توکل 17
- آثار و نتایج توکل 21
- اشاره 21
- 1 _ محفوظ بودن از شر دشمنان: 21
- 2 _ برخورداری از نصرت الهی و پیروزی در برابر جباران: 22
- 3 _ برخورداری از نعمت و فضل الهی: 23
- 5 _ ظهور ایمان: 24
- 6 _ رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی: 25
- 7 _ دور ماندن از وسوسه های شیاطین: 26
- 9 _ برخورداری از کفایت الهی: 28
- 8 _ جلب مهر و محبت الهی: 28
- زمینه های توکل 30
- مواضع توکل 32
- اشاره 32
- 1 _ هنگام طلب نصرت و پیروزی: 33
- 2 _ هنگام روگردان شدن دشمنان و رویگردانی از آن ها: 33
- 3 _ هنگام استقبال از قضای الهی: 35
- 5 _ در امر دین و دنیا: 36
- 4 _ در تثبیت و دوام ایمان: 36
- 6 _ در هر گفتار و کردار 36
- ارتباط «توکل» با «تفویض»، «تسلیم»، «ثقه»، «رضا» 37
- 9 _ در تمام حالات باید توکل کرد 37
- 8 _ توکل در همه امور لازم است 37
می شود(1) و چنانکه در «روح المعانی» آمده است، شرط ایمان، توکل است.(2) «مدارج السالکین» هم این مطلب را از آیات 23 سوره مائده و 51 سوره توبه به دست آورده است.(3)
حضرت علی علیه السلام نیز می فرماید: «متوکلان، قوی ترین مردم هستند از نظر ایمان.»(4) و در صورتی که شدت ایمان را، تقوا به حساب آوریم، طبق نقل معصومین علیهم السلام ، توکل انسان را در صف متقین قرار می دهد.(5)
6 _ رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی:
کسانی که در راه خدا مهاجرت کرده و می کنند از نظر قرآن به پاداش های دنیوی و اخروی خواهند رسید. آیه 41 سوره نحل سخن از چنین امتیازی برای مهاجران فی سبیل اللّه به میان آورده و در آیه بعد چنین سعادتی را به خاطر صبر و توکل آن ها دانسته است آن جا که می فرماید:
«الَّذِینَ صَبَرُوا وَ عَلی رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ (نحل: 42).»(6)
_ (چنین سعادتی برای) کسانی است که صبر پیشه کرده و بر خدا توکل می کنند.
1- 1 _ همان، ج 11 و 12، ص 33.
2- 2 _ روح المعانی، ج 15، ص 185.
3- 3 _ مدارج السالکین، ج 2، ص 134.
4- 4 _ معجم الفاظ غرر، ص 1217.
5- 5 _ بحارالانوار، ج 68، ص 138.
6- 6 _ تفسیر راهنما، ج 9، ص 398.