- پیشگفتار 1
- تعریف توکل از نظر لغوی 2
- تعریف توکل در اصطلاح دانشمندان اسلامی 3
- توکل تنها باید به خداوند باشد 7
- اهمیت و ویژگی توکل بر خداوند 9
- وجوب و ضرورت توکل 10
- درجات توکل 14
- توجه به تلاش ها و اسباب در راستای توکل 17
- آثار و نتایج توکل 21
- اشاره 21
- 1 _ محفوظ بودن از شر دشمنان: 21
- 2 _ برخورداری از نصرت الهی و پیروزی در برابر جباران: 22
- 3 _ برخورداری از نعمت و فضل الهی: 23
- 5 _ ظهور ایمان: 24
- 6 _ رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی: 25
- 7 _ دور ماندن از وسوسه های شیاطین: 26
- 8 _ جلب مهر و محبت الهی: 28
- 9 _ برخورداری از کفایت الهی: 28
- زمینه های توکل 30
- مواضع توکل 32
- اشاره 32
- 1 _ هنگام طلب نصرت و پیروزی: 33
- 2 _ هنگام روگردان شدن دشمنان و رویگردانی از آن ها: 33
- 3 _ هنگام استقبال از قضای الهی: 35
- 5 _ در امر دین و دنیا: 36
- 4 _ در تثبیت و دوام ایمان: 36
- 6 _ در هر گفتار و کردار 36
- ارتباط «توکل» با «تفویض»، «تسلیم»، «ثقه»، «رضا» 37
- 9 _ در تمام حالات باید توکل کرد 37
- 8 _ توکل در همه امور لازم است 37
در جریان سفر برادران یوسف علیه السلام به مصر، حضرت یعقوب پس از آن که تسلیم قضای الهی می گردد، توکل خود را به خداوند اظهار می دارد.
همچنین قرآن کریم پس از آنکه اسرار نهانی آسمان و زمین را از آن خداوند دانسته و بازگشت همه کارها را به سوی او می داند، به توکل امر می نماید تا به این نکته برساند که هر کس مقدرات عالم را دست خداوند بداند، باید تسلیم او گشته و توکل را فراروی خود قرار دهد.(1)
4 _ در تثبیت و دوام ایمان:
«لاهیجی» آیه 89 سوره اعراف را چنین ترجمه می کند: بر خداوند توکل کردیم در تثبیت و دوام ایمانمان.(2)
5 _ در امر دین و دنیا:
«طبری» ذیل آیه 159 سوره آل عمران، توکل ذکر شده در آیه را مربوط به امور دینی و دنیوی می داند.(3) در مجمع البیان هم می نویسد:
«باید در کارهای دنیایی که از بدی آن ترس داریم به خدا توکل شود».(4)
6 _ در هر گفتار و کردار
:(5)
1- 1 _ بصائر ذوی التمییز، ص 317.
2- 2 _ تفسیر شریف لاهیجی، ج 2، ص 62.
3- 3 _ جامع البیان، ج 3، ص 204.
4- 4 _ مجمع البیان، ج 4، ص 799.
5- 5 _ فتح القدیر، ج 3، ص 164.