- پیشگفتار 1
- تعریف توکل از نظر لغوی 2
- تعریف توکل در اصطلاح دانشمندان اسلامی 3
- توکل تنها باید به خداوند باشد 7
- اهمیت و ویژگی توکل بر خداوند 9
- وجوب و ضرورت توکل 10
- درجات توکل 14
- توجه به تلاش ها و اسباب در راستای توکل 17
- آثار و نتایج توکل 21
- اشاره 21
- 1 _ محفوظ بودن از شر دشمنان: 21
- 2 _ برخورداری از نصرت الهی و پیروزی در برابر جباران: 22
- 3 _ برخورداری از نعمت و فضل الهی: 23
- 5 _ ظهور ایمان: 24
- 6 _ رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی: 25
- 7 _ دور ماندن از وسوسه های شیاطین: 26
- 8 _ جلب مهر و محبت الهی: 28
- 9 _ برخورداری از کفایت الهی: 28
- زمینه های توکل 30
- مواضع توکل 32
- اشاره 32
- 1 _ هنگام طلب نصرت و پیروزی: 33
- 2 _ هنگام روگردان شدن دشمنان و رویگردانی از آن ها: 33
- 3 _ هنگام استقبال از قضای الهی: 35
- 5 _ در امر دین و دنیا: 36
- 4 _ در تثبیت و دوام ایمان: 36
- 6 _ در هر گفتار و کردار 36
- ارتباط «توکل» با «تفویض»، «تسلیم»، «ثقه»، «رضا» 37
- 9 _ در تمام حالات باید توکل کرد 37
- 8 _ توکل در همه امور لازم است 37
صورت ضمیر برگشت داده شده به آن(1) و پنج بار با لغت «ربّ»(2) و پنج بار به صورت ضمیر برگشت داده شده به آن آورده شده است.(3)
همچنین در سه آیه، اشاره به سه صفت خداوند شده است که از این قرار است:
رحمن: «قُلْ هُوَ الرَّحْمنُ آمَنّا بِهِ وَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْنا (ملک: 29)».
_ بگو او خدای رحمان است، ما به او ایمان آورده و براو توکل کرده ایم.
حَیّْ: «وَ تَوَکَّلْ عَلَی الْحَیِّ الَّذِی لا یَمُوتُ (فرقان: 58)».
_ و توکل کن بر آن زنده ای که هرگز نمی میرد.
عزیز: «وَ تَوَکَّلْ عَلَی الْعَزِیزِ الرَّحِیمِ (شعراء: 217)».
_ و بر خداوند عزیز و حکیم توکل کن.
در قرآن به «توکل کنندگان» هم اشاره شده که عبارتند از: پیامبر اسلام (نساء: 81 و....) _ حضرت نوح (یونس: 71) _ حضرت هود (هود:56) _ حضرت شعیب (هود: 88) _ حضرت یعقوب (یوسف: 67) _ قوم موسی (یونس: 85) _ پیامبر اسلام و اصحابش (ملک: 29) _ حضرت ابراهیم و اصحابش (ممتحنه: 4)
1- 1 _ مانند: وَ ما تَوْفِیقِی إِلاّ بِاللّهِ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ، (هود: 88).
2- 2 _ مانند: الَّذِینَ صَبَرُوا وَ عَلی رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ، (نحل: 42).
3- 3 _ مانند: رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَکِیلاً، (مزمل:9).