سنت امتحان در زندگی انسان صفحه 20

3. سنّت در اصطلاح علم اصول و حقوق اسلامی

اشاره

سنّت در این معنا، شامل سخنان و نحوه زندگی و سلوک فردی و اجتماعی و سکوت معصومین است که با بررسی و تحلیل آن ها، احکام دین کشف می شود.

آن چه در بحث از سنّت الهی امتحان مقصود ماست، معنای اول از سنّت است؛ یعنی یک سلسله قوانین و نوامیسی که خداوند متعال بر جهان هستی حاکم کرده است که سه ویژگی اساسی دارند:

الف) کلی، عمومی و جهان شمول اند؛

ب) ناظر به نظام تکوین و تشریع اند؛

ج) تغییر ناپذیرند.

وجود این اصول و قوانین در اداره عالم و آدم که هر کدام در موارد معینی نقش خاص خود را ایفا می کنند، بیانگر اراده تکوینی و تشریعی خداست. بنابراین، در تعریف «سنّت الهی» می توان گفت:

ضوابطی که در افعال الهی وجود دارد، یا روش هایی که خدای متعال امور عالم و آدم را بر پایه آن ها تدبیر و اداره می کند.(1)

یکی از این ضوابط و قوانین کلی، سنّت «ابتلا» و «امتحان» است؛ زیرا اراده خداوند بر این تعلق گرفته است که انسان به هدف آفرینش خود، یعنی تقرب به خدا و بندگی او نایل شود. برای رسیدن به این هدف، او را مختار و آزاد آفریده تا با افعال و اعمال اختیاری خود، به کمال رسد. بنابراین، برای رسیدن انسان به این هدف بزرگ، وسایل و ابزار آن را نیز