سنت امتحان در زندگی انسان صفحه 38

ابزار امتحان

هر آن چه قابلیت دارد تا کسی و یا جامعه ای را با آن بیازمایند، می تواند ابزار و وسیله امتحان باشد. انتخاب وسیله و ابزار آزمایش و در نظر گرفتن اشکال متفاوت آن، با ظرفیت و قابلیت های افراد و جوامع و هم چنین نسبت به زمان و مکان و عصرها متفاوت است. شمارش مقدار و تعداد ابزار و اشکال امتحان به صورت ریاضی ممکن نیست. گاهی ممکن است ابزار انتخاب شده برای امتحان یک فرد، سنگین تر و سخت تر از ابزار انتخاب شده برای فرد دیگر باشد؛ هم چنان که امتحان پیامبران و اولیای الهی در مقایسه با افراد عادی، سخت و بسیار مشکل است.

بحث مشروح ابزار امتحان در ادامه خواهد آمد.

انگیزه های امتحان

امتحان یک وسیله است و هدف نهایی نیست. دانش آموزی که امتحان می دهد، آگاه است که امتحان مقدمه پیشرفت او به درجات برتر علم و معرفت است. کسی که امتحان را هدف اصلی به شمار می آورد، ممکن است ناکامی در آن، او را به ناکامی در اصل زندگی و در نتیجه به سرخوردگی روحی و روانی سوق دهد. ازاین رو، به این نکته باید توجه کرد که امتحان، یک راه است و نه مقصد نهایی. وقتی خداوند انسان را می آزماید، شایستگی ها و استعداد و کمالات نهفته در درون آدمیان، هم چون گنج پنهان آشکار می شود؛ زیرا یکی از سنت های خداوند، سنّت هدایت و رحمت است؛ هدایتی که هم در جهان تکوین و هم تشریع جریان دارد. او برای هدایت بندگان خود به سمت کمال نهایی، اسبابی را