سنت امتحان در زندگی انسان صفحه 39

فراهم کرده که یکی از آن ها امتحان و آزمایش است که در صورت نبودن آن، استعداد انسان ها در مرحله ضعف خود باقی می ماند و شایستگی های آن بروز نمی کرد. امیرالمؤمنین علیه السلامدرباره انگیزه ها و اهداف امتحان خدا می فرمایند:

آگاه باشید که خداوند از درون بندگان پرده برمی گیرد، نه آن که بر اسرار پوشیده آنان آگاه نیست و بر آن چه در سینه ها نهفته دارند بی خبر است؛ بلکه خواست آنان را آزمایش کند تا کدام یک اعمال نیکو انجام می دهند و پاداش برابر نیکوکاری و کیفر مکافات در خور بدی ها باشد.(1)

فرق امتحان خدا با آزمون های بشری

پیش تر گفته شد که امتحان کننده انسان و جامعه انسانی، خداست؛ اکنون می توان گفت کسی آزمایش می کند که از واقعیت امور آگاهی ندارد و به دنبال این است که مجهولی را معلوم کند. آیا این سخن درباره خداوند رواست؟

در پاسخ باید گفت، آزمایشی که به انسان نسبت داده می شود، با آزمایشی که به خداوند نسبت داده می شود، متفاوت است؛ زیرا هدف انسان از آزمایش، رفع نادانی درباره موضوعی است که در محک امتحان قرار می گیرد؛ در حالی که در مورد خداوند این گونه نیست؛ زیرا او عالم مطلق است و بر همه چیز احاطه دارد. خدا از خود انسان به او نزدیک تر است. هیچ اندیشه، عمل و تصوری وجود ندارد، مگر این که در علم پروردگار باشد.