- دیباچه 1
- اشاره 6
- اشاره 7
- جایگاه سنّت امتحان در معارف اسلامی 9
- امتحان؛ سنت الهی 10
- جایگاه امتحان الهی در ادیان 11
- 1. سنّت به معنای قوانین کلی و تغییرناپذیر 15
- اشاره 15
- 2. سنّت به معنای آداب و رسوم گذشتگان 16
- اشاره 20
- انواع سنّت های الهی 21
- سنّت های الهی و سنّت های بشری 24
- رابطه سنّت های الهی با اعمال انسان 27
- برخی از سنت ها و قوانین الهی 29
- اشاره 31
- 1. تمحیص 32
- اشاره 32
- 2. ابتلا و بلا 33
- اشاره 34
- 3. فتنه 34
- ارکان اساسی امتحان و آزمایش 35
- امتحان کننده 35
- آزمایش شونده 36
- انگیزه های امتحان 38
- فرق امتحان خدا با آزمون های بشری 39
- ره آورد امتحان خدا 41
- اشاره 44
- 1. زمینه سازی برای شکوفایی استعداد انسان 44
- 2. آگاهی بندگان به چگونگی اعمال و ایمانشان 45
- 3. پالایش جان و دل از گناهان 46
- 4. امتحان؛ مقیاس و معیار پاداش و کیفر 48
- 5. امتحان و شناخت واقعیت ها 48
- 6. یادآوری و قدرشناسی نعمت 50
- 8. عبرت از گذشتگان 53
- 9. اتمام حجت پروردگار 53
- 1. انسان 55
- اشاره 55
- 2. امتحان با دنیا 56
- 3. امتحان و آزمایش با اموال، فقر و ثروت 60
- آرزوی ثروت و امتحان خدا 64
- 4. غریزه جنسی 65
- 5. فرزند 67
- اشاره 67
- دختر یا پسر؟ 68
- 6. مرگ و زندگی، تندرستی و بیماری 69
- اشاره 71
- 7. امتحان با حوادث طبیعی و اجتماعی 71
- الف) شکست و پیروزی 72
- ب) ضرر و زیان 72
- د) رویاروئی با ستمگران 73
- ج) هجوم بیگانگان به سرزمین اسلامی 73
- 8. آزمایش مردم با حاکمان و حاکمان با مردم 74
- 9. امتحان با جنگ و صلح 77
- اشاره 77
- جهاد در راه خدا و ایثار مجروحان 78
- صحنه نبرد و آب 79
- اشاره 79
- 10. آزمایش با انزال نعمت و انزال نقمت 79
- تفاوت درجات آزمایش 81
- آزمایش الهی و سنت انزال نقمت 81
- امتحان حضرت ابراهیم علیه السلام 84
- باغداران و آزمایش الهی 86
- طالوت و یارانش 88
- امتحان امت در غیاب رهبر 90
- قافله عشق در کربلا و امتحانات الهی 93
- اشاره 93
- الف) حرّ و تشنگی 94
- ب) آزمایش حرّ و توبه و بازگشت 95
- د) مناظره عقل و عشق 101
- ه) شب عاشورا و آخرین آزمایش عاشوراییان 102
- نمونه های عینی امتحان الهی در هشت سال دفاع مقدس 105
- خروش اروند و امتحانی سخت 105
- 1. صبر در امتحان 109
- 3. سپاس در آزمایش و ابتلا 111
- 4. استمداد از نیروی ایمان و الطاف خدا 111
- 5. عبرت از آزمایش شدگان 112
- اشاره 114
- پیشنهادهای عملی برای برنامه سازان و برنامه ریزان 118
- پرسش های مصاحبه با مردم 121
- پرسش های کارشناسی 122
- پیام های مجری (زیرنویس) 123
- معرفی منابع برای مطالعه بیشتر 126
گروه سوم خود و دنیای خود را فروخته و در راه رضای خدا فقط آخرت را خریده اند:
وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْری نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ (بقره: 207)
این گروه پیکارگر و مجاهد در راه خدا شمرده شده اند. خداوند هم گروه اول و هم گروه سوم را در این راهی که خود برگزیده اند، برای آزمون از مزایای طبیعی و مواهب آن بهره مند خواهد ساخت و گروه دوم که تلفیقی از صالح و طالح دارند، در حدّ خود امتحان می شوند.(1)
امیرالمؤمنین علیه السلام در همه حالات عمر،دنیا را سه طلاقه کرده بود؛ چه در زمان کشاورزی و باغداری، چه در زمان حکومت؛چه در زمان جنگ و چه صلح و چه دیگر اوقاتی که در ظاهر به امور دنیا اشتغال داشت. او به طور کلی، فرزند دنیا نبود. از این رو، می فرمود: «شما هم فرزند آخرت باشید؛ نه فرزند دنیا؛ فَکُونوا مِنْ ابناءالاخره ولا تکونوا من ابناء الدنیا». «فانَّ کلّ ولدٍ سیلحق بابیه؛ همانا هرفرزندی به زودی در روز قیامت به پدرش می پیوندد».(2)
3. امتحان و آزمایش با اموال، فقر و ثروت
یکی از اسباب و راه های امتحان خداوند،بهره مندی یا محرومیّت از مال دنیاست. در مکتب اسلام خوشبخت کسی نیست که از مال دنیا بهره فراوانی دارد، بلکه ملاک، اخلاص و ایمان انسان به خداست. احترام و عظمتی که مسلمانان فقیر و ژنده پوشی مانند ابوذر، سلمان و اصحاب صفّه پیش رسول خدا داشتند، بالاتر از صاحبان ثروت و مکنت بود. چه
1- 1. آیت الله جوادی آملی، معاد در قرآن _ 4، صص 78 و 79 با تلخیص.
2- 2. همان، ص 78.