سنت امتحان در زندگی انسان صفحه 81

حال او شد، خوشحالی داشته باشد و شکر در مقام عمل نیز به این معنا است که اعمالی را انجام دهد که مورد رضای منعم است و این عمل به قلب و اعضا و جوارح و زبان شخصی مربوط است».(1)

آزمایش الهی و سنت انزال نقمت

ناسپاسی از نعمت ها و توفیق های الهی و ناکامی در آزمون، سنتی دیگر را در پی خواهد داشت و آن سنّت نزول نقمت و بدی است. در فرهنگ اسلام، عامل اصلی نزول نقمت، گناه، و ناسپاسی است:

شکر نعمت، نعمتت افزون کند***کفر، نعمت از کف بیرون کند

علی علیه السلام در دعای بلند و عرفانی کمیل می فرماید:

اللهم اغفرلی الذنوب التّی تنزل النقم، اللهم اغفرلی الذنوب التی تغیّر النعم.

خدایا، بر من ببخش گناهانی را که نقمت و بدی نازل می کند. الهی، گناهانی را که نعمت را دگرگون می کند بر من ببخش.

در بعضی از روایات، گناهانی که باعث نزول بدبختی می شوند، بیان شده است؛ گرچه این موارد، بیان مصادیقی از نقمت است؛ زیرا هر گناهی نزول نقمت را به دنبال دارد. این گناهان عبارتند از:

تفاوت درجات آزمایش

سنّت امتحان و ابتلا همه گیر و عمومی است، ولی به این معنی نیست که همه به یک صورت آزمایش شوند، بلکه امتحانات افراد به تناسب وضع و حال و اجتماعشان متفاوت است. بعضی امتحان مشکلی را پیش رو دارند و بعضی آسان. بی گمان، نتایج آن ها نیز با هم متفاوت خواهد