پرهیز از اندیشه های تکفیری صفحه 33

می‌برد و حتماً بعضی از آنان بر بعضی دیگر تفوّق می‌جستند. منزه است خدا از آنچه وصف می‌کنند، دانای نهان و آشکار، و برتر است از آنچه [با او] شریک می‌گردانند.

معنای این آیات- به شکل واضح- این است که مشرکان به وجود دو موجودِ مؤثر در جهان هستی معتقد بودند؛ آنجا که ردِّ قرآنی تصریح می‌کند: اگر دو موجود مؤثر در هستی وجود داشت و هر دو خدا بودند، آسمان و زمین فاسد می‌شد و نظام یک‌پارچه هستی از هم می‌پاشید.

آیا معقول است که این ردِّ قرآنی بر عقیده مشرکان، ردِّ بر مشرکانی باشد که معتقدند خالقِ مالکِ مُدَبّر یکی است؟ اگر مشرکان، موحّد در ربوبیت بودند- چنان‌که اصحاب این دیدگاه مدعی هستند- حتماً به‌سادگی، این ردِّ قرآن را پاسخ می‌دادند که ما به وجود دو خدا که هر دو مؤثر در جهان هستی باشند، معتقد نیستیم، بلکه معتقدیم مؤثر، یکی است و دیگری،خدایی صرفاً برای عبادت و شفاعت است.

آیات سوره مؤمنون نیز دلیل تمانع را بیان فرموده، اما دو مطلب دیگر را نیز به آن افزوده است:

1. اقرار آنها به خالقیت خدا؛

2. گمانشان به وجود فرزندانی برای خدا.

بدین ترتیب، برای ما روشن می‌سازد که عقیده این مشرکان در اقرار به اینکه خالقِ مدبّر، خداست، دربردارنده و همراه با اعتقاد به وجود فرزندانی برای خداست که در اثرگذاری بر برخی از جنبه‌های