جلوه های رحمت الهی صفحه 250

. . . هر خیری به دست توست ، یقیناً تو بر هر کاری توانایی .

. . . وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ . . (1) .

. . . و رحمتم همه چیز را فرا گرفته است . . .

عرصه هستی تجلّی ربوبیت حق

فیلسوف بزرگ و عارف معارف الهیه ملا عبد اللّٰه زنوزی در این زمینه می فرماید :

بدان که نظام عالم امکان از مبدعات و کائنات و از سفلیات و علویات ، أتمّ و اعلای نظامات و أشرف و أکمل فیوضات است به حیثیتی که أتمّ و اعلای از آن در حیّز امکان متحقق نمی تواند شد و احدی را از حکما و متکلمین در این باب خلافی و نزاعی متحقق نیست .

بیانش آن است که محقق گردید که واجب الوجود بالذّات واجب الوجود من جمیع جهات و الحیثیات است پس باید قوت و قدرت او غیر متناهی و فیاضیت و قیومیت او اطلاقی باشد تا جهت نفاد و فنا در فیض حق و ذات او متصور نشود .

هرگاه نظامی أتمّ در آن در حیّز امکان باشد و فیاضیت و قیومیت شامل آن نباشد ، عجز و ناتوانی در قیومیت ثابت می شود و تحدّد و قصور در فیاضیت لازم می آید ، زیرا که قصور و نقصان فیض یا از جهت قابل « یعنی مخلوقات » است و یا از جهت فاعل ( یعنی ذات