آفریدگار جهان صفحه 225

2. سرچشمه نظم قوانین طبیعی

آنچه از سخنان اینان فهمیده می شود این است که: قوانین طبیعی را قوانین ثابت و غیر قابل تغییری می دانند که به ذات خود موجود شده و تمامی موجودات، محکوم آنها می باشند.

از ایشان

می پرسیم: منظور شما از قوانین طبیعی چیست؟

به ناچار در جواب خواهند گفت: قوانین طبیعی همان قوانینی است که بر تمامی موجودات از کوچک و بزرگ حکوت می کند،مثلا: قلب به تعداد معینی می زند، دستگاه مغز به طرز مخصوصی کار می کند، کرات منظومه شمسی در فواصل معینی و با حرکات منظمی در اطراف خورشید می چرخند، الکترون ها در مدار معین، پروانه وار به دور نقطه مرکزی خود گردش می کنند و...

باز این سئوال پیش می آید که آیا به راستی این قوانین منظمی که سرتا سر موجودات جهان را فرا گرفته، خود به خود و بدون هیچگونه فکر و نقشه ای به این صورت در آمده و ذرات عالم را محکوم خود ساخته اند؟ یا آنکه معلول فکری قوی و شعوری بی حد بوده و همه تحت نقشه و هدف معینی تنظیم شده اند؟ بدیهی است که وجدان و عقل سلیم، سخن دوم را می پذیرد و هیچ گاه اجازه نمی دهد که بگوییم: این قوانین طبیعی معلول تصادف است و خود به خود به این صورت درآمده.

دلیل این مطلب همان برهان نظم است- که سابقاً به طور مشروح بیان شد- و گفتیم که: اساساً نظم، حکایت از عقل و شعور می کند و مطابق حساب احتمالات، محال است که دستگاه منظمی معلول تصادف باشد.