آفریدگار جهان صفحه 226

3. یا پیچ و مهره ها یا مخترعین!

اگر این ایراد صد در صد درست باشد، باید وجود تمامی مخترعین، مکتشفین، نویسندگان و هنرمندان جهان را انکار نمود! می دانید چرا؟ برای این که ما می بینیم که فلان کارخانه دارای چرخ ها و پیچ و مهره ها و وسایل مجهز و مخصوصی است که

به میزان معین و تحت برنامه منظمی در گردش است و به اتفاق هم یک وظیفه را انجام می دهند. اکنون به نظر شما باید بگوییم: یا این قوانین علمی - که هر یک از چرخ ها و اجزاء این کارخانه را در محور معین خود به گردش انداخته و با نظم مخصوصی به کار وا داشته- در اینجا حکومت می کند و یا فکر و قدرت بشری فوق آن; و این دو با هم سازش ندارند و چون وجود قوانین مخصوص - که بر تمامی اجزاء آن حکم فرماست - قابل انکار نیست به ناچار باید آن قدرت مافوق را انکار کنیم و بگوییم که: اصلا وجود مخترعین و مهندسین دروغ محض است!

4. طبیعت فعل خداست

آنچه را که ما طبیعت می نامیم، آنچه امروزه دانشمندان به کمک علوم کشف کرده و به آن می بالند، آن همه اسراری که با سرپنجه دانش گشوده شده، آن همه اسراری که چهره پر ابهت و مرموز خود را همچنان در پشت پرده این طبیعت از نظر پنهان داشته و عاشقان بی قرار خود (دانشمندان و متفکرین) را به تکاپوی مداوم وا داشته; به طور یقین هزاران هزار مرتبه از آنچه کشف شده بیشتر است. آری همه اینها کار خدا، خواست خدا و مظهر مشیّت و اراده خداست. هیچ یک از اینها از خود استقلال و اختیار ندارند.