آفریدگار جهان صفحه 43

حال که اساس این استدلال به طور اختصار روشن شد، به توضیح کامل هر یک از آن دو مقدمه می پردازیم و چون مطالب مقدمه دوم ساده تر و از طرفی در هنگام مطالعه از مقدمه اول جلوتر و به حضور ذهن نزدیک تر است (1)، ابتدا به اثبات مقدمه دوم و سپس به بحث پیرامون مقدمه اوّل می پردازیم.

چگونه نظم می تواند نشانه عقل و فکر باشد؟

از دو راه می توان به این حقیقت رسید که: نظم همواره حکایت از یک مبدأ عاقل و متفکّر می کند. این دو راه عبارتند از:

1. همه می دانیم که باید برای ساختن یک خانه معمولی از «مصالح» خاصّی (سنگ، چوب، آهن و...)، با«کمیّت» (مقدار متناسب مصالح) و «کیفیّت» خاصی (مثلا: آهن به صورت بُراده نباشد.) استفاده شود.

بنابراین باید برای رسیدن به مقصود، از میان تمام مصالح و مواد گوناگون موجود، مواد مورد نظر را انتخاب

نماییم. همچنین باید به مقدار و اندازه آن نیز توجه داشته باشیم که کم و زیاد نشود و نیز کیفیّت و چگونگی هر یک از مصالح را از میان تمام کیفیات موجود، انتخاب کنیم و گر نه هرگز به هدف خود نخواهیم رسید.

تازه از این سه مرحله که گذشتیم، صحبت از «طرز ترکیب» این مصالح مختلف پیش می آید که چگونه آنها را به صورت خاصی بهم پیوسته و ترکیب کنیم تا ساختمان موردنظر به دست آید؟

پاورقی