آفریدگار جهان صفحه 75

نمی شود و همیشه موانعی پیش می آید که تولید مثل آنها را پس از مدّتی متوقف می سازد.

حساب تصاعدی

باید دانست که این همه افزایش سرسام آور باکتری ها از راه اضافه تصاعدی است که در هر مرتبه، عدد موجود، دو برابر افزوده می شود و پیداست که نباید آن را با عمل جمع و ضرب معمولی اشتباه کرد.

اینک برای توضیح

بیشتر درباره این که اضافه تصاعدی با چه سرعت عجیبی پیشروی می کند، توجه شما را به داستان مخترع شطرنج جلب می کنیم:

معروف است که مخترع و طراح شطرنج، وقتی این بازی معروف را با صفحه 48 خانه ای آن تکمیل کرد و به اطلاع شاه وقت رسانید، شاه در مقابل این کار، دستور داد جایزه ای به دلخواه او برایش ترتیب دهند. ولی در مقابل این پیشنهاد، با کمال خونسردی اظهار داشت: من چیزی نمی خواهم ولی همین اندازه شاه دستور دهد که یک دانه گندم در خانه اول گذاشته و در خانه دوم آن را دو برابر کنند و به همین ترتیب در هر یک از خانه ها تعداد گندم خانه پیشین را دو برابر نمایند. (تعداد گندم هر خانه در همان تعداد ضرب شود.)

شاه ابتدا از چنین پیشنهادی که ظاهراً خیلی احمقانه و کوچک به نظر می رسید، بسیار در شگفت شد، ولی بعداً که درست حساب کردند، معلوم شد که نه تنها پیشنهاد او احمقانه نبوده بلکه شاید شاه هم از عهده دادن چنین جایزه هنگفتی عاجز باشد، زیرا اگر چندین کیلومتر مربع زمین را از گندم پر می کردند، خواسته او بر آورده نمی شد!