قرآن و علوم انسانی صفحه 110

1 - معنای صله رحم

مناسب است ابتدا به معنای رحم اشاره کنیم و سپس به معنای صله رحم بپردازیم.

راغب اصفهانی می گوید: «رحم در اصل همان رحم زن است و استعاره برای نزدیکان و خویشاوندان به کار می رود زیرا آن ها از یک رحم شکل گرفته اند»(1).

می توان ادعا کرد نیاز به پیوند و ارتباط عاطفی با دیگران از بدو خلقت انسان یعنی از هنگام انعقاد نطفه و آغاز رشد وی وجود دارد و ارضاء آن در واقع تأمین کردن و ارضاء نیازهای عاطفی انسان است. در هنگام تولد فرزند با مادر ارتباط دارد و اگر به هر دلیلی این رابطه کم یا قطع شود، ضررهای غیرقابل جبرانی به کودک وارد می شود و سلامت جسمی و روانی او را به خطر می اندازد، همین طور که بزرگ تر می شود، وابستگی او به مادر کم تر می شود ولی نیازهای عاطفی او به مادر همواره وجود دارد و بخشی از این نیاز عاطفی از طرق سایر اعضا خانواده و نزدیکان تأمین می گردد و او همواره به حمایت دیگران نیاز دارد.

اسلام به عنوان یک برنامه کامل زندگی به تمام نیازهای روحی و روانی انسان توجه نموده و در صدد تأمین نیازهای عاطفی وی است.

به جهات فوق تعالیم اسلام در همه ابعاد بر حفظ و استمرار روابط خویشاوندی تأکید دارد. خداوند مسؤولیت در قبال وظایف الهی و روابط خویشاوندی را در یک ردیف اعلام کرده است(2).

در کلمات رسول خدا صلی الله علیه وآله آمده است: «بالاترین مراتب رفتارهای دینی پس از ایمان به خدا، برقراری روابط خویشاوندی است»(3).

1- (1) راغب اصفهانی، معجم مفردات الفاظ قرآن، ص 196.
2- (2) (وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذِی تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ)؛ نساء / 1.
3- (3) «ان رجلا من خثعم جاء الی رسول الله صلی الله علیه وآله فقال له اخبرنی ما افضل الاسلام فقال الایمان بالله قال ثم ماذا قال صله الرحم قال ثم ماذا فقال الامر بالمعروف والنهی من المنکر»؛ بحار، ج 71، ص 97.