قرآن و علوم انسانی صفحه 219

*پرسش:

راه کارهای اسلام برای مواجهه با فقر و از بین بردن اثرات روانی ناشی از آن چیست ؟

*پاسخ:

کار و تلاش

برای زدودن فقر یکی از مهم ترین روش ها کار و کوشش برای کسب روزی می باشد. آیات قرآن و روایات فراوانی بر این مسئله تأکید کرده و آن را از وظایف مهم اعلام کرده اند. و انسان را دعوت به استفاده و استخراج از منابع خدادادی می نماید و از آن به حرکت برای دریافت فضل الهی تعبیر می کند. خداوند می فرماید: «او کسی است که زمین را برای شما رام قرارداد، پس در اطراف آن راه بروید و از روزی اش بخورید؛ و زنده کردن (مردگان) فقط به سوی اوست»(1). روایات متعددی کار و تلاش برای کسب روزی را در ردیف جهاد در راه خدا و بعضی روایات ثواب او را حتی بالاتر از مجاهد در راه خداوند می داند.

امام موسی بن جعفر علیه السلام می فرماید: «هر که روزی حلال (به وسیله کار و تلاش) برای خود و عیالش بطلبد مانند مجاهد در راه خدا است»(2).

امام رضا علیه السلام می فرماید: «آن کس که فضل و عنایت پروردگار متعال را به آن چه خانواده اش را کفایت و (به وسیله کار) اداره می کند بطلبد، اجر او برتر از مجاهد در راه خداست»(3).

1- (1) (هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا فِی مَناکِبِها وَ کُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَیْهِ النُّشُورُ)؛ ملک/ 15. و همچنین آیات 273 و 36 و 164 بقره و 74 و 10 اعراف و 20-19 حجر و 46 روم و 12 فاطر و 61 مؤمن و 10 جمعه و 20-19 نوح و 20 مزمل و 11 نباء و 15 نحل و 31 انبیاء و 9 روم.
2- (2) «مَنْ طَلَبَ هَذَا الرِّزقَ مِنْ حِلِّهِ لیَعُودَ بِهِ عَلی نَفْسِهِ وعِیالِه کَانَ کَالْمُجاهِدِ فِی سَبیلِ الله»؛ وسایل الشیعه، ج 18، ص 320، اصول کافی، 5، ص 93.
3- (3) «الذی یَطْلُبُ مِنْ فضل الله عزّوجَلَّ ما یکفِ به عیالَهُ اعظَمُ اجراً من المجاهد فی سبیل الله عزوجلّ»؛ اصول کافی، ج 5، ص 88، ح 2.