- درآمد 1
- اشاره 3
- فصل اول: کلیات بهداشت روان 3
- بهداشت روان چیست و قرآن کریم برای تأمین بهداشت روان چه راهکارهایی را ارائه می دهد؟ 4
- شفا بخشی قرآن 9
- الف: عوامل فشار روانی 23
- عوامل فشار روانی و راه کارهای قرآنی تأمین بهداشت روانی 23
- اشاره 23
- ب: راهکارهای تأمین بهداشت روانی 24
- تقسیم بندی راه کارها 25
- اشاره 25
- 1. وحدت شخصیت انسان و رابطه آن با توحید قرآنی 25
- اشاره 25
- اول: راه کارهای معرفتی برای تأمین بهداشت روانی 25
- 2. نقش ایمان در بهداشت روانی 26
- 3. دمیدن روح امید و ممنوعیت یأس و ناامیدی در قرآن و تأثیر آن در کاهش افسردگی 28
- 4. تأثیر هدف مندی و معناداری زندگی در بهداشت روانی 29
- 5. اصل قضا و قدر و تصادفی نبودن رویدادها (توحید افعالی) 30
- 6. تأثیر اعتقاد به معاد و نگاه مثبت به مرگ در بهداشت روانی 31
- 7. رابطه توکّل با بهداشت روانی 33
- دوم: راه کارهای رفتاری تأمین کننده بهداشت روانی 34
- 1. یاد خدا موجب آرامش روانی 34
- اشاره 34
- 2. دعا 35
- اشاره 36
- 3. نماز 36
- الف: ابعاد علمی 37
- ب: ابعاد اعتقادی 37
- ج: نقش روزه در بهداشت روان 39
- د: قوانین بازدارنده تأمین کننده بهداشت روانی انسان 40
- سوم: راهکارهای عاطفی تأمین کننده بهداشت روانی 44
- اشاره 46
- 2. حمایت از یتیمان 46
- 1. حمایت اقتصادی از اقشار آسیب پذیر 46
- چهارم: راهکارهای تأمین بهداشت روانی در حوزه اجتماع 46
- 4. انسان مأمور به وظیفه است نه نتیجه 47
- 3. حمایت اقتصادی و روانی از بیماران روانی و عقب ماندگان ذهنی 47
- 6. ازدواج، زمینه ساز بهداشت روانی فرد و جامعه 47
- 5. حُسن ظن به مردم 47
- 7. سالم سازی اجتماع با مسئولیت پذیری همگان (امر به معروف) 48
- 8. تکریم بانوان و دفاع از حقوق آنان 48
- اشاره 54
- فصل دوم: نقش اعتقادات در بهداشت روان 54
- 1 - درس هایی از زندگی پیامبر صلی الله علیه وآله در بهداشت روانی 55
- اشاره 55
- نقش اعتقاد به نبوت و امامت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 55
- 2 - درس هایی از زندگی حضرت ایوب در بهداشت روانی 58
- 3 - درس هایی از زندگی حضرت یوسف در بهداشت روانی 59
- نقش اعتقاد به خدا در بهداشت روان چیست ؟ 62
- اشاره 62
- 1 - توحید و یکتاپرستی 63
- 2 - توکّل بر خدا 73
- 3 - تسلیم و رضا به خواست الهی 83
- 4 - یاد خدا 93
- 5 - امیدواری به فضل خدا 97
- 6 - دعا و درخواست از خدا 104
- اشاره 108
- فصل سوم: نقش روابط خانوادگی و اجتماعی در بهداشت روان 108
- اشاره 109
- نقش صله رحم و روابط خویشاوندی که در قرآن تاکیدشده در بهداشت روان انسان چیست ؟ 109
- 1 - معنای صله رحم 110
- 2 - گونه های روابط خویشاوندی 111
- 3 - تأثیرات روابط خویشاوندی 112
- 4 - ساز و کار تأثیر صله رحم در بهداشت روانی 113
- 5 - اثرات قطع روابط خویشاوندی 120
- 6 - آسیب شناسی روابط خویشاوندی 122
- 1 - توجه در انتخاب همسر 123
- اشاره 123
- 2 - مراقبت های دوران بارداری 123
- نقش پدر و مادر در تأمین بهداشت روانی خانواده چیست ؟ 123
- 3 - مراقبت های دوران کودکی 126
- 4 - توصیه ها در ارضای محبت 129
- 5 - لزوم آشنایی با توانایی های شناختی کودکان 131
- 6 - کودک و نیاز او به امنیت 132
- 1 - احترام گذاردن به والدین و احسان به آن ها 136
- انجام وظایف اسلامی (که در قرآن و حدیث مشخص شده) نسبت به پدر و مادر چه نقشی در بهداشت روانی دارد؟ 136
- اشاره 136
- 2 - نگاه محبت آمیز به والدین 139
- اشاره 141
- عوامل بهبود دهنده روابط اجتماعی کدام است و چه تأثیری در بهداشت روانی دارد؟ 141
- اول) رفتارهای مناسب 142
- اشاره 142
- چگونه به افراد احترام بگذاریم؟ 151
- 2 - هدیه باعث جلب محبت می شود؛ 159
- 3 - هدیه رابطه با دوستان را تجدید می کند؛ 159
- 1 - احترام برادران؛ 159
- برخی آثار هدیه عبارتند از: 159
- 4 - هدیه کینه های دیرین را می زداید؛ 160
- 5 - هدیه پاسخ هدیه است 160
- آثار و ثمرات خوش رویی 161
- دوم) نقش صفات مناسب اخلاقی اجتماعی در بهداشت روانی 168
- اشاره 168
- درمان تندخویی 185
- آثار خوش گمانی و حسن ظن 189
- اشاره 195
- 1 - نقش ازدواج در بهداشت روانی 195
- آیا تشکیل خانواده در تأمین بهداشت روانی انسان مؤثر است ؟ 195
- 2 - گزینش همسر و شرایط آن 197
- 3 - نقش مهریه در تأمین بهداشت روانی 207
- اشاره 210
- فصل چهارم: نقش اقتصاد در بهداشت روان 210
- 1 - آثار منفی روانی غنا 211
- اشاره 211
- نقش ثروت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 211
- 2 - اثرات مثبت غنی در بهداشت روانی 216
- 3 - راه های مقابله با پیامدهای نامناسب غنا 217
- راه کارهای اسلام برای مواجهه با فقر و از بین بردن اثرات روانی ناشی از آن چیست ؟ 219
- اشاره 225
- فصل پنجم: مدیریت 225
- 1. انسان از نظر قرآن 226
- مبانی و اهداف مدیریت از دیدگاه قرآن و علم مدیریت چیست ؟ 226
- اشاره 226
- 2. نظام آفرینش از نظر قرآن 228
- 3. مدیریت از نظر قرآن 230
- قرآن کریم برای انتخاب و گزینش مدیران چه راهکارهایی دارد و علم مدیریت چه می گوید؟ 238
- اینجا پرسشی مطرح می شود که آیا ملاک اصلی و مهم، حال کنونی فرد است یا سوابق او؟ 246
- پیشینه علم مدیریت و به ویژه مدیریت اسلامی چیست و تاکنون چه کتاب هایی در موضوع مدیریت اسلامی تألیف شده است ؟ 252
- اصول و مبانی مدیریت از نظر قرآن چیست ؟ آیا ممکن است اصول مدیریت با هم در تزاحم باشند؟ 260
- از منظر قرآن، مدیریت خانواده با کیست ؟ 264
- فصل ششم: جامعه شناسی 270
- اشاره 270
- آیات جامعه شناختی قرآن کدام است ؟ 271
- اشاره 271
- اشاره 271
- الف: مسائل مربوط به روابطخانوادگی و تأثیرات فردی واجتماعی آن 271
- 1. ازدواج و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 272
- 2. طلاق و تاثیرات اجتماعی آن: 276
- 3. روابط زناشویی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 278
- 4. رفتار با زنان و تاثیرات اجتماعی آن 279
- 5. روابط فرزند و والدین و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 280
- 6. مهریه و هزینه زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 284
- 7. ترجیح فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 285
- 8. ادای حقوق خویشاوندان و ارحام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 286
- 9. آشتی زن و مرد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 287
- 10. سقط جنین و قتل فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 287
- 11. وصیت و تأثیرات فردی و اجتماعی آن 288
- 12. ارث و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 290
- 1. اتحاد جامعه، ایجاد اختلاف و درگیری در بین انسان ها 291
- ب: مسائل مربوط به روابط اجتماعی 291
- 13. صله رحم 291
- اشاره 291
- 2. جهاد و هجرت و تأثیرات اجتماعی آن 292
- 3. صلح و تاثیرات اجتماعی آن 294
- 4. سیاست خارجی اسلام و تاثیرات اجتماعی آن 295
- 5. اندیشه رهبری و حاکمیت و تأثیرات اجتماعی آن 298
- 6. مسئله احقاق حقوق مردم (عدالت اجتماعی) و تاثیرات آن در روابط سالم اجتماعی 299
- 7. سنن الهی در جامعه (قوانین حاکم بر اجتماع) 301
- 8. مسائل خاص زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 303
- 9. مسائل خاص مردان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 305
- 11. مسائل کودکان بی سرپرست و ابعاد اجتماعی و اقتصادی آن ها 306
- 10. امور اجتماعی و اقتصادی سبک سران 306
- 12. مسئله فقر اجتماعی و انفاق و صدقه 308
- 13. مسائل مربوط به دوستان و همنشینان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 310
- 14. پیمان های اجتماعی و نقض آن ها 313
- 15. آداب معاشرت و تاثیرات اجتماعی آن ها 315
- 16. تقلید کورکورانه و تاثیرات عقیدتی و اجتماعی آن: 316
- 17. کار و شغل و آثار فردی و اجتماعی آن 318
- 18. ثروت فردی و اجتماعی 320
- 19. ابعاد فردی و اجتماعی گناه و کیفر 322
- 20. امنیت و رفاه جامعه 326
- 21. روابط اجتماعی مسلمانان و کفار 328
- 22. لباس و زیور و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 330
- 23. رهن و وام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 332
- 25. در راه ماندگان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 334
- 24. امر به معروف و نهی از منکر (تبلیغات اسلامی) و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 334
- 27. شوری و مشورت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 335
- 26. حکم و داوری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 335
- 29. تعلیم و تربیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 336
- 30. ربا و احتکار اجناس و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 28. سرپرستی و قیومیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 32. تعاون و همکاری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (مائده/ 2) 337
- 31. قصاص و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 337
- 34. ایجاد فتنه و آشوب و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 119 و تغابن/ 15) 338
- 33. خرید و فروش و معاملات (جمعه/ 9) 338
- 35. آزادی فکر، عقیده و عمل و حدود آن و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 256) 339
- 36. خرافات و تاثیرات فردی واجتماعی آن (مائده/ 103؛ اعراف/ 28 و 29) 339
- 37. استبداد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 205) 339
- 40. دین گریزی و اسباب آن و تأثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 55) 340
- 38. اسوه های اجتماعی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (احزاب/ 21) 340
- 41. مسئله همسایه و حقوق او و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (نساء/ 36) 340
- 39. عوامل انحطاطها، اعتلاها وتاثیرات فردی و اجتماعی آن (قصص/ 4) 340
- عوامل جامعه شناختی و روانشناختی دین گریزی و کم توجهی برخی جوانان به دین در اجتماع از منظر قرآن و حدیث چیست ؟ 342
- ملاک ها و معیارها و شاخص های عدالت اجتماعی از منظر قرآن و علم چیست ؟ 360
- الف: آیه هایی در مورد برابر بودن انسان ها 369
- اشاره 369
- آیه هایی از قرآن کریم در مورد «برابری انسان ها» و «رعایت حقوق یکدیگر» و «رعایت عدالت» معرفی کنید. 369
- ب. آیات مربوط به رعایت حقوق دیگران 372
- ج. آیاتی درباره رعایت عدل 374
- فصل هفتم: روان شناسی 376
- اشاره 376
- آیا انسان دارای دو نفس یا روح است و رابطه آن ها در بدن با خواب چگونه است ؟ 377
- آیا در تحلیل روان شناسانه و قرآنی واژه رحم در قرآن، می توان گفت بین وجود رحم مادر و محبت او به فرزندش رابطه ای وجود دارد؟ 379
- خداوند در قرآن می فرماید: (کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَهُ الْمَوْتِ) آیا نفس می میرد یا روح ؟ اصولاً نفس چه رابطه ای با روح و روان دارد؟ 381
- اشاره 384
- فصل هشتم: فراروان شناسی 384
- نظر قرآن و روایات در مورد عوامل فراموشی و راه های تقویت حافظه و یادگیری چیست ؟ 385
- حقیقت خواب از منظر قرآن و علم چیست ؟ 393
- علت خواب در وجود انسان چیست و چرا انسان به خواب نیاز دارد؟ 396
- جن و ویژگی های آن ها چیست ؟ و آیا ما را نگهداری می کنند؟ یا می توانند در ما نفوذ نمایند؟ وظیفه آن ها چیست ؟ و آیا ممکن است انسان آن ها را به تسخیر خود درآورد؟ 403
- اشاره 412
- 2. پرندگان خوش الحان در تسخیر داود و سلیمان 412
- خوارق عادات حضرت سلیمان را از منظر قرآن بررسی کنید و بفرمایید از نظر علوم تجربی چگونه توجیه پذیر است ؟ 412
- 1. آشنایی با زبان پرندگان 412
- 4. سپاهیان و کارگزاران سلیمان، مجموعه ای عظیم از نیروی انسانی و جن و پرندگان 413
- 3. تسخیر باد و نقش آن در شکوه حکومت سلیمان 413
- 5. احضار تخت بلقیس با نیروی ناشناخته دیوان 414
- 6. تسلّط حضرت بر طائفه ای از جنیان و شیاطین 414
- 7. روان شدن چشمه مس جهت حضرت علیه السلام 414
- 8. آشنایی با منطق حیوانات 415
- 9. تسخیر باد و شیاطین 417
- فصل نهم: اقتصاد 419
- اشاره 419
- مقصود از رزق در قرآن کریم چیست ؟ و آیا مقصود فقط رزق مادی است ؟ 420
- اگر براساس آیه 96 اعراف «تقوا و ایمان» موجب افزایش برکات است چرا مسلمانان فقیر و عقب افتاده اندو غربی ها پیشرفته و مرفه اند؟ 424
- عدالت به چه معناست و چه ارتباطی با امنیت دارد؟ 428
- برکت در قرآن به چه عنوان آمده است ؟ و معنای اشاره ای، تفسیری و تحت اللفظی آن چیست و چه چیزهایی شامل برکت می شود؟ 435
- فهرست منابع 442
(به عنوان مثال) وقتی حکومت یک کشور اسلامی است و نظام خود را اسلامی تعریف می کند باید ویژگی ها و خصوصیات و اهداف نظام اسلامی را تبیین کند و تمام سازمان ها و مجموعه های کوچک و بزرگ که در این نظام وجود دارند باید به این خصوصیات و همچنین اهداف حکومت اسلامی توجه کنند.
اهداف یک سازمان در نظام اسلامی باید در طول اهداف نظام باشد. بر این اساس مدیران سازمان ها و مجموعه ها در حکومت اسلامی باید اهداف مرحله ای خود را در طول اهداف اساسی نظام تعریف کنند به گونه ای که علاوه بر دستیابی به اهداف سازمانی، نیاز و مشکلی را نیز از جامعه بر طرف کرده باشند و نظام را نیز برای رسیدن به اهدافش یاری کرده باشند(1).
3. مدیریت از نظر قرآن
متخصصین و صاحب نظران این علم، مدیریت را چنین تعریف کرده اند:
«مدیریت فن و هنر و تخصصی است در شناخت صحیح و تجزیه و تحلیل و گروه بندی و طبقه بندی نیروها امکانات به منظور به کارگیری صحیح و حتی ایجاد این عوامل در زمان و مکان مناسب و جلوگیری از به هرز رفتن این عوامل در جهت نیل به اهداف از پیش تعیین شده به به خاطر وجه».
زندگی انسان دارای ابعاد مختلفی است که فعالیت های او را می توان به صورت های زیر تقسیم کرد:
1. نظامی؛ 2. سیاسی؛ 3. اقتصادی؛ 4. علمی و فرهنگی؛ 5. اجتماعی.
شناخت صحیح و طبقه بندی نیروها و به کارگیری امکانات و «نیل به اهداف» در هر کدام از ابعاد فوق معنای خاص خود را پیدا می کند.
1- (1) برگرفته از مدیریت در اسلام، ولی الله نقی پور فر، ص 100.