قرآن و علوم انسانی صفحه 252

*پرسش:

پیشینه علم مدیریت و به ویژه مدیریت اسلامی چیست و تاکنون چه کتاب هایی در موضوع مدیریت اسلامی تألیف شده است ؟

*پاسخ:

پیشینه دانش مدیریت

با توجه به اجتماعی بودن وجود انسان مدیریت یکی از مهمترین پدیده های اجتماعی به شمار می رود و از دیرباز مورد توجه انسان بوده است و برای بسیج امکانات و دست یابی به اهداف از پیش تعیین شده خود، به نوعی مدیریت و رهبری نیاز داشته است. ولی پیچیدگی مسائل و گسترش روزافزون سازمان های اجتماعی که مدیریت با ساختارهای خود را می طلبید به مساله مدیریت اهمیت ویژه بخشید.

- برخی اولین مکتوبات در علم مدیریت را منسوب به افلاطون (348-428 ق. م) شاگرد برجسته ی سقراط می دانند.

نظام اجتماعی مورد توصیه او جامعه ای است که آن را «مدینه فاضله» نامیده اند و او ویژگی های یک شهر ایده آل را نام برده است.

- و بعد از او فیلسوف بزرگ یونان باستان ارسطو (322-384 ق. م) در زمینه امور اجتماعی نظریاتی جامع تر، واقع بینانه تر و مدون تر از افلاطون دارد.

- و بعد از ظهور اسلام دانشمندان اسلامی نیز در این زمینه تألیفاتی دارند که در ادامه بیان می شود. و مکاتب مختلف در امر مدیریت تاریخچه بلندی دارند که اولین کتاب مستقل آن در سال (1776 م) توسط «آدام اسمیت» به رشته تحریر درآمد. ولی بحث کلاسیک آن از سال (1909 م) زمانی که آقای «تایلر» اولین کتاب علمی مدیریت در غرب را به رشته تحریر درآورد آغاز می گردد، مفاهیمی که او در این کتاب به کار می برد بر تحلیل مراحل کار،