*پرسش:
اصول و مبانی مدیریت از نظر قرآن چیست ؟ آیا ممکن است اصول مدیریت با هم در تزاحم باشند؟
*پاسخ:
برخی صاحب نظران اصول مدیریت اسلامی را بیش از 20 اصل برشمرده اند که عبارتند از: 1) اصل عدم تقدم بر خدا و رسول؛ 2) اصل آخرت گرایی؛ 3) اصل وحدت و هماهنگی؛ 4) اصل اعمال مدیریت بر اساس اختیار نیروها؛ 5) اصل اعمال مدیریت بر اساس بصیرت نیروها؛ 6) اصل تدبر و تدبیر؛ 7) اصل مشورت؛ 8) اصل تحزب و سازماندهی؛ 9) اصل هدایت و رهبری؛ 10) اصل مسئولیت متقابل؛ 11) اصل ابوت و بنوت؛ 12) اصل امر به معروف و نهی از منکر؛ 13) اصل مراقبت و محاسبه؛ 14) اصل بشارت و انذار؛ 15) اصل حضور و شهود؛ 16) اصل اختیار و مسئولیت؛ 17) اصل سلسله مراتب مدیریت؛ 18) اصل قسط و عدل؛ 19) اصل مدارا و تقیه؛ 20) اصل قاطعیت در طرح و اجرا؛ 21) اصل آموزش مستمر(1) ؛ 22)...
که البته ما برخی آن ها را جزء «اصول مدیریت» و برخی را از «ویژگی های مدیران»، و برخی را جزء «وظایف عمومی مدیران» می دانیم.
مبانی عبارت است از زیر ساخت های اساسی که می تواند یک اندیشه، دین یا سازمان یا علم را شکل دهد، اگر در مبانی «علم مدیریت» دقت کنیم، می بینیم که بینش نظریه پردازان مدیریت نسبت به «انسان»، «اجتماع و نظام حاکم بر آن» و خود «مدیریت» در تحول علم مدیریت نقش اساسی داشته است و تغییر بینش نسبت به این سه مقوله، موجب تغییرات اساسی در تحول علم مدیریت می شود.
1- (1) ر. ک: اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن، دکتر نقی پورفر.