قرآن و علوم انسانی صفحه 271

*پرسش:

آیات جامعه شناختی قرآن کدام است ؟

اشاره

*پاسخ:

با تفکر و تدبر در آیات قرآن مجید به صورت واضح معلوم می شود که مسائل اجتماعی از دیدگاه قرآن کریم از اهمیت ویژه ای برخوردار است و آنچه بشر در مباحث اجتماعی احتیاج دارد تا به هدایت و تکامل واقعی برسد، بیان شده است.

ما در این جا به فهرستی از مباحث مطرح شده در قرآن مجید پیرامون مباحث اجتماعی می پردازیم و اندیشه های اجتماعی و مسائل اجتماعی که در قالب آیات مطرح شده یا بدانها اشاره شده را بیان می کنیم، هر چند که بررسی این موارد و اظهار نظر قطعی در مورد آن ها نیازمند بررسی تفسیری و تطبیقی با علوم اجتماعی است.

الف: مسائل مربوط به روابطخانوادگی و تأثیرات فردی واجتماعی آن

اشاره

خانواده به عنوان کوچک ترین واحد اجتماعی مفهومی انتزاعی است که در محدودترین گستره مفهومی خود با ازدواج میان مرد و زن شکل می گیرد و با تولد فرزندان مفهوم خانواده گستردگی بیشتری می یابد. با ملاحظه بستگان نزدیک - همچون پدر بزرگ، مادر بزرگ، عمه ها، عموها، خاله ها، دایی ها و فرزندان آنان - گستره سوم مفهوم خانواده که به معنای خانواده بزرگ است، شکل می گیرد. البته با ملاحظه همه بستگان با چند واسطه، مفهوم «تبار و عشیره» نیز می تواند شکل گیرد. بنابراین بررسی روابط خانوادگی در این گستره وسیع، مباحث گسترده ای را نیز می طلبد(1).