قرآن و علوم انسانی صفحه 30

گاهی از معناجویی و معناداری زندگی انسان و هدفمندی آن با عنوان «حس انسجام» یاد می شود، حس انسجام نظریه ای وجودی است که «آنتونوفسکی»(1) در سال 1987 ابداع کرد، نظریه او برخاسته از پژوهش های مربوط به بازماندگان اردوگاه های کار اجباری بود، این افراد به رغم تجارب وحشتناک فشارزا توانستند از نظر جسمی و روانی سالم بمانند(2).

«ویکتور فرانکل» نیز بررسی هایی در مورد اردوگاه های کار اجباری انجام داده و یافته های خود را براساس نقل قولی از فیلسوف آلمانی نیچه (1844-1900 م) چنین خلاصه کرده است: «آن که «چرایی» دارد، می تواند «هر چگونه ای» را تحمل کند.» فرانکل دریافت، کسانی که توانستند از آن اردوگاه ها نجات پیدا کنند، در یک هدف عمومی با هم سهیم بودند. آنان چیزی داشتند که به خاطر آن زندگی کنند(3).

آری، جهان بینی الهی چنین هدف و معنایی را برای پیروانش به ارمغان می آورد، انسان مؤمن که به خدا و تدبیر جهان ایمان دارد حوادث را هدفمند و توجیه پذیر می یابد، بر خدا تکیه می کند و در برابر مشکلات مقاومت می نماید و کم تر دچار فشار روانی و یأس می شود از اینرو بهداشت روانی او تأمین می شود(4).

5. اصل قضا و قدر و تصادفی نبودن رویدادها (توحید افعالی)

از منظر قرآن، امور جهان تصادفی نیست و تحت نظارت خدا انجام می پذیرد(5) ، فرد مسلمان در عین اینکه خود را مجبور و غیرمسئول نمی داند، توحید افعالی را می پذیرد و خدا را سرچشمه هر حرکت و تأثیر، و پرورش

1- (1) . Antono Vsky.
2- (2) نقش دین در بهداشت روان، مقاله مسعود آذربایجانی، ص 37.
3- (3) انسان در جستجوی معنا، ویکتور فرانکل، ص 45، فشار روانی و اضطراب پاول، ص 168-176.
4- (4) نک: نگاهی قرآنی به فشار روانی، کوهساری، ص 179-181.
5- (5) کهف / 23-24، انعام / 59 و....