قرآن و علوم انسانی صفحه 379

*پرسش:

آیا در تحلیل روان شناسانه و قرآنی واژه رحم در قرآن، می توان گفت بین وجود رحم مادر و محبت او به فرزندش رابطه ای وجود دارد؟

*پاسخ:

واژه «رحم» در لغت: «رَحِم» (فتح اول و کسر دوم) از رحمت به معنای رأفت و مهربانی است و چون فامیل و بستگان از یک رحم خارج شده اند و نسبت به همدیگر عطوفت و مهربانی دارند؛ رحم نامیده شده اند(1) و برای رحم زن، محل رشد جنین، اصطلاح شده است و جمع آن نیز ارحام است. رحم به معنای رحم زن، در قرآن همیشه جمع (ارحام) آمده است.

اگر واژه «رحم»، برای انسان ها به کار گرفته شود به معنای رقت قلب و عاطفه است مانند این که، فلانی به فلانی رحم کرد. اما اگر رحم به خدا نسبت داده شود به معنای احسان، انعام، تفضّل است مانند این که «رحم الله فلاناً؛ خدا رحمت کند فلانی را»(2) مشتقات «رحم» در قرآن، رحیم، رحمن، رُحْم و... آمده است. در نتیجه «رَحِم» در لغت به معنای رحمت، رأفت و مهربانی است از این که رحم مادر را «رحم» می نامند، به خاطر آن است که آن جا کانون عطوفت و مهربانی و محبت است.

راز محبت مادر

عوامل فراوانی در محبت مادر نسبت به فرزند موثر است، از جمله:

1. محبت پدر ومادر به فرزند تکوینی و غریزی است که خداوند آن را در نماد بشر به ودیعه گذاشته است. ما نسبت به چیزهای زیادی محبت داریم اما