قرآن و علوم انسانی صفحه 381

*پرسش:

خداوند در قرآن می فرماید: (کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَهُ الْمَوْتِ) آیا نفس می میرد یا روح ؟ اصولاً نفس چه رابطه ای با روح و روان دارد؟

*پاسخ:

آیه شریفه (کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ) در سه جای قرآن آمده است. آیه 185 سوره آل عمران، آیه 35 سوره انبیاء و آیه 57 سوره عنکبوت.

آیه (کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ) ؛ «هر شخصی چشنده مرگ است.» یک قانون کلی در نظام خلقت اشاره دارد که طبق آن موجودات در نهایت خواهند مُرد. منتها بحث سر این است که واژه «نفس» که می میرد، در این جا به چه معناست؛ به معنای روح یا جسم؟

مقصود از نفس در این آیه مجموعه جسم و جان است، لذا برخی از دردها را بدن می چشد و روح هم هنگام جداشدن از بدن، برخی ناراحتی ها را تحمل می کند.

نکته

واژه «نفس» در قرآن همان طور که این جا به معنای جسم و روح آمده، گاهی به معنای روح آمده است، مثل (یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ اِرْجِعِی إِلی رَبِّکِ)1 و (وَ نَفْسٍ وَ ما سَوّاها)2 که خداوند به نفس و حالت تعادلی که دارد، قسم می خورد. گاهی هم به معنای بدن است، مثل (مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ)3 ؛ (هر کس، شخصی را بدون (ارتکاب قتلِ) کسی یا فسادی در زمین بکُشد)، که در حقیقت جسم کشته می شود.