قرآن و علوم انسانی صفحه 382

ممکن است گفته شود در «مَنْ قَتَلَ نَفْساً» جسم و روح با هم به قتل می رسد. چون جسم خودش به تنهائی قابل به قتل رساندن نیست.

در پاسخ می گوییم وقتی جسم را قطعه قطعه یا جدا می کنند او می میرد، و وقتی مُرد، روح از بدن جدا می شود.

باید توجه کنیم که واژه نفس گاهی به معنای مطابقی و زمانی معنای تضمنی دارد، یعنی گاهی واژه نفس بر کل وجود، شخص انسان و مجموعه روح و جسم اطلاق می شود و گاهی بر یک بخش اطلاق می شود.

این واژه گاهی در کل و گاهی در جزء کاربرد دارد. مفسران هم به این مطلب اذعان دارند.

مقصود از چشیدن مرگ

مقصود از چشیدن، احساس کامل است، یعنی انسان گاهی غذایی را با چشم می بیند یا با دست لمس می کند که این احساس کامل نمی باشد، احساس کامل وقتی است که انگور را در دهانتان بگذارید و بخورید. در نظام خلقت هم مرگ غذایی است که انسان با جسم و جانش و با تمام وجودش خواهد چشید. برخی با توجه به همین تعبیر استفاده کرده اند که مرگ در زبان و فرهنگ قرآن، چیز عدمی نیست لذا فرمود مرگ را می چشید، مرگ فنا و نابودی نیست و الا چشیدنی نبود. چشیدن مرگ، یعنی احساس کامل و احساس کامل هم توسط روح - که از جسم جدا می شود - و جسم - که از روح جدا می شود - انجام می شود، لذا رابطه ی آن ها رابطه ای تنگاتنگ است.

آیا روح و نفس با روان یکی است؟

در این مورد اختلاف نظر وجود دارد و روان شناسان معمولاً از واژه