قرآن و علوم انسانی صفحه 393

*پرسش

حقیقت خواب از منظر قرآن و علم چیست ؟

*پاسخ:

قرآن کریم با این که کمتر به موضوعات جزیی می پردازد، مسأله خواب و رؤیا را به طور دقیق و همه جانبه بیان می کند. به گونه ای که انسان با سیری در تفاسیر آیات قرآن کریم به جنبه های روان شناختی، جامعه شناختی و ارزش و اعتبار این مسأله و تاثیر آن در زندگی پی می برد.

قرآن کریم خواب را به عنوان یک پدیده مهم آفرینش و یکی از نعمت های بزرگ الهی بر انسان یاد می کند و می فرماید: (وَ جَعَلْنا نَوْمَکُمْ سُباتاً)1 ؛ (و خواب شما را (مایه) استراحت قرار دادیم).

و در جای دیگر خواب را به عنوان یکی از آیات و نشانه های قدرت حکیمانه خود ذکر می کند: (وَ مِنْ آیاتِهِ مَنامُکُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ)2 ؛ (و از نشانه های او خواب شما در شب و روز است).

با این که تقریباً یک سوم زندگی هر انسان را خواب تشکیل می دهد و انسان در هر شبانه روز با آن مواجه است اما هنوز خیلی از اسرار آن شناخته نشده است و همچنان ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است اگر چه تاکنون نظرات گوناگون و بعضاً ضد هم از طرف دانشمندان و اندیشمندان ارائه شده اما نه تنها اسرار آن کشف نشده بلکه بر زوایای پنهان آن افزوده است.

مفهوم شناسی خواب

معادل خواب در زبان عربی کلمه «نَوْمْ» می باشد که همراه با مترادف خود «مَنامْ» در آیات قرآن و روایات استعمال شده است.