قرآن و علوم انسانی صفحه 415

8. آشنایی با منطق حیوانات

حضرت سلیمان در بیان برخی از علومی که نصیب وی و پدر بزرگوارش حضرت داود شد می فرماید:

(یا أَیُّهَا النّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّیْرِ وَ أُوتِینا مِنْ کُلِّ شَیْءٍ إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِینُ)1 ؛ (ما زبان و منطق پرنده ها را می دانیم خداوند آن چه را لازمه ارشاد و هدایت در این نظام است به ما داده است چه در مسائل تشریع و چه در مسائل تکوین و بسیاری از امور را مسخّر ما کرده است و این فضلی آشکار است).

شاهد

در قیامت آنگاه که انسان ها از شهادت اعضاء و جوارح تعجب کرده، از آن ها می پرسند چرا علیه ما گواهی داده اید؟ می گویند: خدایی که همه چیز را به سخن درآورد، ما را گویا کرده است.

(وَ قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَیْنا قالُوا أَنْطَقَنَا اللّهُ الَّذِی أَنْطَقَ کُلَّ شَیْءٍ)2 .

معلوم می شود نطق خاصی است که خدای سبحان با آن نطق موجودات را انطباق می کند پس غیر از آن اصوات و علایم و شواهدی که نشانه امور شخصی است، منطقی هم هست که موجودات عالم از آن برخوردارند لیکن فهم آن نصیب افراد عادی نیست؛ چنان که تحصیل آن به علم الدراسه میسور نیست.

سلیمان و داود منطق الطیر را می دانستند اما نه به این معنا که تنها از علایم و رفتار حیوانات پی به مقاصدشان ببرند بلکه افکار و اندیشه های حیوانات را هم به وسیله حروف یا غیر حروف تشخیص می دادند مانند داستان نمل و هدهد. حضرت سلیمان و داود علیهم السلام از استدلال، طرز تفکر و اندیشه های این حیوانات، باخبر بودند ولی ما انسان های عادی چون اعضا و جوارح و مشاعرمان به گناه آلوده است نسبت به این علوم و عوالم محروم و