- درآمد 1
- اشاره 3
- فصل اول: کلیات بهداشت روان 3
- بهداشت روان چیست و قرآن کریم برای تأمین بهداشت روان چه راهکارهایی را ارائه می دهد؟ 4
- شفا بخشی قرآن 9
- الف: عوامل فشار روانی 23
- عوامل فشار روانی و راه کارهای قرآنی تأمین بهداشت روانی 23
- اشاره 23
- ب: راهکارهای تأمین بهداشت روانی 24
- اول: راه کارهای معرفتی برای تأمین بهداشت روانی 25
- اشاره 25
- 1. وحدت شخصیت انسان و رابطه آن با توحید قرآنی 25
- تقسیم بندی راه کارها 25
- اشاره 25
- 2. نقش ایمان در بهداشت روانی 26
- 3. دمیدن روح امید و ممنوعیت یأس و ناامیدی در قرآن و تأثیر آن در کاهش افسردگی 28
- 4. تأثیر هدف مندی و معناداری زندگی در بهداشت روانی 29
- 5. اصل قضا و قدر و تصادفی نبودن رویدادها (توحید افعالی) 30
- 6. تأثیر اعتقاد به معاد و نگاه مثبت به مرگ در بهداشت روانی 31
- 7. رابطه توکّل با بهداشت روانی 33
- 1. یاد خدا موجب آرامش روانی 34
- اشاره 34
- دوم: راه کارهای رفتاری تأمین کننده بهداشت روانی 34
- 2. دعا 35
- 3. نماز 36
- اشاره 36
- ب: ابعاد اعتقادی 37
- الف: ابعاد علمی 37
- ج: نقش روزه در بهداشت روان 39
- د: قوانین بازدارنده تأمین کننده بهداشت روانی انسان 40
- سوم: راهکارهای عاطفی تأمین کننده بهداشت روانی 44
- چهارم: راهکارهای تأمین بهداشت روانی در حوزه اجتماع 46
- اشاره 46
- 2. حمایت از یتیمان 46
- 1. حمایت اقتصادی از اقشار آسیب پذیر 46
- 4. انسان مأمور به وظیفه است نه نتیجه 47
- 5. حُسن ظن به مردم 47
- 3. حمایت اقتصادی و روانی از بیماران روانی و عقب ماندگان ذهنی 47
- 6. ازدواج، زمینه ساز بهداشت روانی فرد و جامعه 47
- 7. سالم سازی اجتماع با مسئولیت پذیری همگان (امر به معروف) 48
- 8. تکریم بانوان و دفاع از حقوق آنان 48
- اشاره 54
- فصل دوم: نقش اعتقادات در بهداشت روان 54
- 1 - درس هایی از زندگی پیامبر صلی الله علیه وآله در بهداشت روانی 55
- اشاره 55
- نقش اعتقاد به نبوت و امامت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 55
- 2 - درس هایی از زندگی حضرت ایوب در بهداشت روانی 58
- 3 - درس هایی از زندگی حضرت یوسف در بهداشت روانی 59
- اشاره 62
- نقش اعتقاد به خدا در بهداشت روان چیست ؟ 62
- 1 - توحید و یکتاپرستی 63
- 2 - توکّل بر خدا 73
- 3 - تسلیم و رضا به خواست الهی 83
- 4 - یاد خدا 93
- 5 - امیدواری به فضل خدا 97
- 6 - دعا و درخواست از خدا 104
- اشاره 108
- فصل سوم: نقش روابط خانوادگی و اجتماعی در بهداشت روان 108
- اشاره 109
- نقش صله رحم و روابط خویشاوندی که در قرآن تاکیدشده در بهداشت روان انسان چیست ؟ 109
- 1 - معنای صله رحم 110
- 2 - گونه های روابط خویشاوندی 111
- 3 - تأثیرات روابط خویشاوندی 112
- 4 - ساز و کار تأثیر صله رحم در بهداشت روانی 113
- 5 - اثرات قطع روابط خویشاوندی 120
- 6 - آسیب شناسی روابط خویشاوندی 122
- 2 - مراقبت های دوران بارداری 123
- اشاره 123
- نقش پدر و مادر در تأمین بهداشت روانی خانواده چیست ؟ 123
- 1 - توجه در انتخاب همسر 123
- 3 - مراقبت های دوران کودکی 126
- 4 - توصیه ها در ارضای محبت 129
- 5 - لزوم آشنایی با توانایی های شناختی کودکان 131
- 6 - کودک و نیاز او به امنیت 132
- انجام وظایف اسلامی (که در قرآن و حدیث مشخص شده) نسبت به پدر و مادر چه نقشی در بهداشت روانی دارد؟ 136
- 1 - احترام گذاردن به والدین و احسان به آن ها 136
- اشاره 136
- 2 - نگاه محبت آمیز به والدین 139
- اشاره 141
- عوامل بهبود دهنده روابط اجتماعی کدام است و چه تأثیری در بهداشت روانی دارد؟ 141
- اول) رفتارهای مناسب 142
- اشاره 142
- چگونه به افراد احترام بگذاریم؟ 151
- برخی آثار هدیه عبارتند از: 159
- 3 - هدیه رابطه با دوستان را تجدید می کند؛ 159
- 1 - احترام برادران؛ 159
- 2 - هدیه باعث جلب محبت می شود؛ 159
- 4 - هدیه کینه های دیرین را می زداید؛ 160
- 5 - هدیه پاسخ هدیه است 160
- آثار و ثمرات خوش رویی 161
- دوم) نقش صفات مناسب اخلاقی اجتماعی در بهداشت روانی 168
- اشاره 168
- درمان تندخویی 185
- آثار خوش گمانی و حسن ظن 189
- اشاره 195
- 1 - نقش ازدواج در بهداشت روانی 195
- آیا تشکیل خانواده در تأمین بهداشت روانی انسان مؤثر است ؟ 195
- 2 - گزینش همسر و شرایط آن 197
- 3 - نقش مهریه در تأمین بهداشت روانی 207
- فصل چهارم: نقش اقتصاد در بهداشت روان 210
- اشاره 210
- نقش ثروت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 211
- اشاره 211
- 1 - آثار منفی روانی غنا 211
- 2 - اثرات مثبت غنی در بهداشت روانی 216
- 3 - راه های مقابله با پیامدهای نامناسب غنا 217
- راه کارهای اسلام برای مواجهه با فقر و از بین بردن اثرات روانی ناشی از آن چیست ؟ 219
- اشاره 225
- فصل پنجم: مدیریت 225
- اشاره 226
- 1. انسان از نظر قرآن 226
- مبانی و اهداف مدیریت از دیدگاه قرآن و علم مدیریت چیست ؟ 226
- 2. نظام آفرینش از نظر قرآن 228
- 3. مدیریت از نظر قرآن 230
- قرآن کریم برای انتخاب و گزینش مدیران چه راهکارهایی دارد و علم مدیریت چه می گوید؟ 238
- اینجا پرسشی مطرح می شود که آیا ملاک اصلی و مهم، حال کنونی فرد است یا سوابق او؟ 246
- پیشینه علم مدیریت و به ویژه مدیریت اسلامی چیست و تاکنون چه کتاب هایی در موضوع مدیریت اسلامی تألیف شده است ؟ 252
- اصول و مبانی مدیریت از نظر قرآن چیست ؟ آیا ممکن است اصول مدیریت با هم در تزاحم باشند؟ 260
- از منظر قرآن، مدیریت خانواده با کیست ؟ 264
- فصل ششم: جامعه شناسی 270
- اشاره 270
- الف: مسائل مربوط به روابطخانوادگی و تأثیرات فردی واجتماعی آن 271
- آیات جامعه شناختی قرآن کدام است ؟ 271
- اشاره 271
- اشاره 271
- 1. ازدواج و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 272
- 2. طلاق و تاثیرات اجتماعی آن: 276
- 3. روابط زناشویی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 278
- 4. رفتار با زنان و تاثیرات اجتماعی آن 279
- 5. روابط فرزند و والدین و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 280
- 6. مهریه و هزینه زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 284
- 7. ترجیح فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 285
- 8. ادای حقوق خویشاوندان و ارحام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 286
- 10. سقط جنین و قتل فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 287
- 9. آشتی زن و مرد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 287
- 11. وصیت و تأثیرات فردی و اجتماعی آن 288
- 12. ارث و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 290
- اشاره 291
- ب: مسائل مربوط به روابط اجتماعی 291
- 13. صله رحم 291
- 1. اتحاد جامعه، ایجاد اختلاف و درگیری در بین انسان ها 291
- 2. جهاد و هجرت و تأثیرات اجتماعی آن 292
- 3. صلح و تاثیرات اجتماعی آن 294
- 4. سیاست خارجی اسلام و تاثیرات اجتماعی آن 295
- 5. اندیشه رهبری و حاکمیت و تأثیرات اجتماعی آن 298
- 6. مسئله احقاق حقوق مردم (عدالت اجتماعی) و تاثیرات آن در روابط سالم اجتماعی 299
- 7. سنن الهی در جامعه (قوانین حاکم بر اجتماع) 301
- 8. مسائل خاص زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 303
- 9. مسائل خاص مردان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 305
- 11. مسائل کودکان بی سرپرست و ابعاد اجتماعی و اقتصادی آن ها 306
- 10. امور اجتماعی و اقتصادی سبک سران 306
- 12. مسئله فقر اجتماعی و انفاق و صدقه 308
- 13. مسائل مربوط به دوستان و همنشینان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 310
- 14. پیمان های اجتماعی و نقض آن ها 313
- 15. آداب معاشرت و تاثیرات اجتماعی آن ها 315
- 16. تقلید کورکورانه و تاثیرات عقیدتی و اجتماعی آن: 316
- 17. کار و شغل و آثار فردی و اجتماعی آن 318
- 18. ثروت فردی و اجتماعی 320
- 19. ابعاد فردی و اجتماعی گناه و کیفر 322
- 20. امنیت و رفاه جامعه 326
- 21. روابط اجتماعی مسلمانان و کفار 328
- 22. لباس و زیور و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 330
- 23. رهن و وام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 332
- 25. در راه ماندگان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 334
- 24. امر به معروف و نهی از منکر (تبلیغات اسلامی) و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 334
- 27. شوری و مشورت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 335
- 26. حکم و داوری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 335
- 29. تعلیم و تربیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 336
- 30. ربا و احتکار اجناس و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 28. سرپرستی و قیومیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 31. قصاص و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 337
- 32. تعاون و همکاری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (مائده/ 2) 337
- 33. خرید و فروش و معاملات (جمعه/ 9) 338
- 34. ایجاد فتنه و آشوب و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 119 و تغابن/ 15) 338
- 37. استبداد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 205) 339
- 36. خرافات و تاثیرات فردی واجتماعی آن (مائده/ 103؛ اعراف/ 28 و 29) 339
- 35. آزادی فکر، عقیده و عمل و حدود آن و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 256) 339
- 40. دین گریزی و اسباب آن و تأثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 55) 340
- 41. مسئله همسایه و حقوق او و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (نساء/ 36) 340
- 38. اسوه های اجتماعی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (احزاب/ 21) 340
- 39. عوامل انحطاطها، اعتلاها وتاثیرات فردی و اجتماعی آن (قصص/ 4) 340
- عوامل جامعه شناختی و روانشناختی دین گریزی و کم توجهی برخی جوانان به دین در اجتماع از منظر قرآن و حدیث چیست ؟ 342
- ملاک ها و معیارها و شاخص های عدالت اجتماعی از منظر قرآن و علم چیست ؟ 360
- اشاره 369
- الف: آیه هایی در مورد برابر بودن انسان ها 369
- آیه هایی از قرآن کریم در مورد «برابری انسان ها» و «رعایت حقوق یکدیگر» و «رعایت عدالت» معرفی کنید. 369
- ب. آیات مربوط به رعایت حقوق دیگران 372
- ج. آیاتی درباره رعایت عدل 374
- اشاره 376
- فصل هفتم: روان شناسی 376
- آیا انسان دارای دو نفس یا روح است و رابطه آن ها در بدن با خواب چگونه است ؟ 377
- آیا در تحلیل روان شناسانه و قرآنی واژه رحم در قرآن، می توان گفت بین وجود رحم مادر و محبت او به فرزندش رابطه ای وجود دارد؟ 379
- خداوند در قرآن می فرماید: (کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَهُ الْمَوْتِ) آیا نفس می میرد یا روح ؟ اصولاً نفس چه رابطه ای با روح و روان دارد؟ 381
- اشاره 384
- فصل هشتم: فراروان شناسی 384
- نظر قرآن و روایات در مورد عوامل فراموشی و راه های تقویت حافظه و یادگیری چیست ؟ 385
- حقیقت خواب از منظر قرآن و علم چیست ؟ 393
- علت خواب در وجود انسان چیست و چرا انسان به خواب نیاز دارد؟ 396
- جن و ویژگی های آن ها چیست ؟ و آیا ما را نگهداری می کنند؟ یا می توانند در ما نفوذ نمایند؟ وظیفه آن ها چیست ؟ و آیا ممکن است انسان آن ها را به تسخیر خود درآورد؟ 403
- اشاره 412
- 1. آشنایی با زبان پرندگان 412
- خوارق عادات حضرت سلیمان را از منظر قرآن بررسی کنید و بفرمایید از نظر علوم تجربی چگونه توجیه پذیر است ؟ 412
- 2. پرندگان خوش الحان در تسخیر داود و سلیمان 412
- 3. تسخیر باد و نقش آن در شکوه حکومت سلیمان 413
- 4. سپاهیان و کارگزاران سلیمان، مجموعه ای عظیم از نیروی انسانی و جن و پرندگان 413
- 5. احضار تخت بلقیس با نیروی ناشناخته دیوان 414
- 6. تسلّط حضرت بر طائفه ای از جنیان و شیاطین 414
- 7. روان شدن چشمه مس جهت حضرت علیه السلام 414
- 8. آشنایی با منطق حیوانات 415
- 9. تسخیر باد و شیاطین 417
- فصل نهم: اقتصاد 419
- اشاره 419
- مقصود از رزق در قرآن کریم چیست ؟ و آیا مقصود فقط رزق مادی است ؟ 420
- اگر براساس آیه 96 اعراف «تقوا و ایمان» موجب افزایش برکات است چرا مسلمانان فقیر و عقب افتاده اندو غربی ها پیشرفته و مرفه اند؟ 424
- عدالت به چه معناست و چه ارتباطی با امنیت دارد؟ 428
- برکت در قرآن به چه عنوان آمده است ؟ و معنای اشاره ای، تفسیری و تحت اللفظی آن چیست و چه چیزهایی شامل برکت می شود؟ 435
- فهرست منابع 442
نامحرمیم نه این که کسی جلوی مدارک و مشاعر ما را گرفته یا خداوند بر چهره و جمال آفرینش پرده آویخته باشد بلکه این پرده که تار و پود آن گناهان است دستباف خود ماست که به دیدگان خود آویخته ایم این گناه است که پرده چشم و گوش شده و موجب ناشنوایی و نابینایی آن هاست(1).
فضلی که خدای متعال به سلیمان علیه السلام ارزانی داشت، مرتبتی ویژه او و به طریق خارق العاده است که در میان بشر معمول نیست نه آن که حاصل تلاش و پژوهش او بوده و یا این که کوشیده باشد ابزار تفاهم پرندگان و دیگر جانوران را از روی حدس و گمان دریابد؛ چنان که دانشمندان از این طریق می خواهند به برخی از این امور دست یابند(2). از ظاهر سیاق آیه بر می آید که برای مرغان منطقی است که خدای سبحان علم آن را تنها به سلیمان علیه السلام داده بود و این که بعضی از مفسرین گفته اند که: نطق مرغان، معجزه ای به آن جناب بوده وگرنه خود مرغان هیچ یک زبان و نطق ندارند، حرف صحیحی نیست.
کشفی که اخیراً علماء طبیعی به آن دست یافته اند این است که اصولاً ساختمان گوش انسان طوری است که تنها صداهای مخصوص و ناشی از ارتعاشات مادی مخصوص را می شنود و آن ارتعاشی است که در ثانیه کمتر از 16 هزار و بیشتر از 32 هزار نباشد که اگر ارتعاش جسمی کمتر از آن و یا بیشتر از آن باشد، حس سامعه و دستگاه شنوایی انسان از شنیدن آن عاجز است ولی معلوم نیست که حس شنوایی سایر حیوانات نیز عاجز از شنیدن(3) آن باشد، ممکن است آن چه را که ما نمی شنویم و یا بعضی از آن ها را سایر حیوانات بشنوند(4).
1- (1) همان، ص 270.
2- (2) بررسی تاریخی قصص قرآن، محمد بیّومی مهران، ج 3، ص 77 به نقل از تفسیر فی ظلال القرآن، ج 5، ص 2637.
3- (3) ترجمه المیزان، ج 15، ص 499.
4- (4) همان.