قرآن و علوم انسانی صفحه 428

*پرسش:

عدالت به چه معناست و چه ارتباطی با امنیت دارد؟

*پاسخ:

در پاسخ از این سؤال باید به سه موضوع بپردازیم:

1. پدیده شناسی عدالت؛

2. پدیده شناسی امنیت؛

3. نسبت بین عدالت و امنیت.

1. پدیده شناسی عدالت: عدالت در اصل به معنای برابری و مساوات است مانند مساواتی که میان دو لنگه بار است(1).

و در اصطلاح به معنای تساوی در مقابل قانون است به این معنا که قانون میان افراد تبعیض قائل نشود بلکه رعایت استحقاق افراد را بکند و حقوق افراد صاحب حق را به اندازه استحقاقشان بدهد(2). بنابراین عدالت زمانی تحقق می یابد که هر صاحب حقی به حق خود برسد و حقوق افراد مزاحم یکدیگر نشود و یا این که حقوق برخی نادیده گرفته شود.

به نظر می رسد این گزاره که عدالت، ترازو و یا ملاک سنجش حق است. یک گزینه اصولی و اساسی در فهم کارکرد عدالت و جایگاه آن به شمار می رود. با این تعریف، عدالت، سنجه میزان و وسیله ای است که می توان براساس آن برای تشخیص حق اقدام کرد(3). در این خصوص اولین چیزی که باید دانست؛ معیارهای این سنجه برای انجام محاسبه دقیق و تشخیص و تعریف مفهوم حق است.

1- (1) مفردات الفاظ القرآن، ص 155.
2- (2) ر. ک: اسلام و مقتضیات زمان، استاد شهید مطهری، ج 1، ص 309.
3- (3) علی عبدالله خانی، عدالت وامنیت، فصلنامه تخصصی دانشگاه باقرالعلوم 7، ش 33، ص 125.